Megiser’in “Paroemiologia Polyglottos” Adlı Eserine Göre 17. Yüzyıl Türkçesinin Fonetik Tanıkları

Authors : Beytullah Bekar, Okan Celal Güngör

Pages : 1-17

Doi:10.21563/sutad.1425760

View : 610 | Download : 690

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti zamanında, Osmanlının Balkanlardaki hâkimiyeti, Batılıların Osmanlıyla olan siyasi, ekonomik, kültürel ilişkilerinin gelişmesiyle birlikte Türkleri tanımak ve Türkçe öğrenmek amacıyla Batılılar tarafından Latin harfleriyle yazılan eserlerin sayısı artmıştır. Batı’da Latin harfleriyle kaleme alınan bu eserler, hem içerisinde barındırdığı Türkçe söz varlığı hem de Türk dilinin Arap harfli metinlerde tespit edilemeyen bazı ses özelliklerini ortaya koyması açısından önemlidir. Batılılar tarafından Latin harfleriyle yazılan ve transkripsiyon metinleri olarak adlandırılan bu eserlerin ilki, XIV. yüzyılın başlarında yazıldığı tahmin edilen Codex Cumanicus’tur. Çalışmaya konu olan eser ise Hieronymus Megiser’in (1553-1616) Paroemiologia Polyglottos adlı eseridir. Eser, Leibzig’de Michael Lantzenberger yayınevi tarafından 1605’te yayımlanmıştır. Eserin dijital baskısı Bavyera Eyalet Kütüphanesinde urn:nbn:de:bvb:12-bsb11103818-3’te dijital olarak kayıtlıdır. Eser, 240 sayfadan müteşekkil olup İbraniler, Yunanlılar, Latinler, Almanlar, Fransızlar, Belçikalılar, Galyalılar, İtalyanlar, İspanyollar, Slavlar, Araplar ve Türklere ait bir atasözü derlemesidir. Türkçe atasözleri dönemin konuşma dili hakkında önemli bir kaynaktır. Çalışmada geçen atasözlerinden hareketle dönemin ses olayları incelenmiştir.
Keywords : Megiser, Paroemiologia Polyglottos, transkripsiyon metinleri, ses olayları.

ORIGINAL ARTICLE URL