OSMANLI’DAN CUMHURİYET’E KİMSESİZ ÇOCUKLARIN HİMÂYESİNE İLİŞKİN POLİTİKALAR

Authors : Saliha Okur Gümrükçüoğlu

Pages : 513-535

Doi:10.21560/spcd.v2025i88554.1634074

View : 110 | Download : 75

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e kadar kimsesiz çocukların korunmasına yönelik sosyal politikaların dönüşümünü incelemektedir. Osmanlı toplumunda, dayanışma kültürü doğrultusunda mahalleler, vakıflar ve dini kurumlar, kimsesiz çocukların temel ihtiyaçlarını karşılamada önemli rol oynamıştır. Söz konusu dayanışma yöntemleri sayesinde tebennî (geçici evlat edinme) uygulaması sistematik bir şekilde işlemiş, himâyeye ihtiyaç duyan çocukların bir aile ortamında yetişmesini sağlanmıştır. Ancak, 19. yüzyıldaki göçler ve savaşlar bu geleneksel yöntemleri yetersiz kılmış ve Tanzimat reformlarıyla birlikte kurumsal düzenlemeler zorunlu hale gelmiştir. Çalışma, Osmanlıdaki mahalle dayanışmasından modern sosyal politikalara geçişi, Dârüşşafaka, Dârülaceze ve Islahhâneler gibi kurumların rolüyle ele almaktadır. Günümüz Türkiye’sinde, Osmanlı mirasının modern sosyal hizmet uygulamalarına etkileri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından sürdürülen çocuk koruma politikaları bağlamında tartışılmaktadır. Araştırmada tarihsel analiz yöntemi kullanılmış, arşiv belgeleri ve literatür taramasına dayalı veriler değerlendirilmiştir. Sonuçlar, kimsesiz çocukların korunmasının bireysel ve yerel girişimlerden kurumsallaşmış bir devlet politikası haline geldiğini ve bu politikanın modern sosyal hizmet sistemlerine temel oluşturduğunu göstermektedir.
Keywords : Evlat edinme, kimsesiz çocuk, Osmanlı toplumu, sosyal hizmet.

ORIGINAL ARTICLE URL