İlahiyat Öğrencilerinde Alan Bağlılık Ölçeğinin Geliştirilmesi ve İlahiyat Eğitim Sürecinin Alan Bağlılığına Etkisi

Authors : Muhyettin Özen

Pages : 219-246

Doi:10.35415/sirnakifd.1737143

View : 182 | Download : 202

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Mesleki bağlılık fikrinden esinlenen bu çalışmanın amacı, ilahiyat alan bağlılığı ile ilgili bir ölçek geliştirmek ve ilahiyat eğitim sürecinin alan bağlılığına etkisini ortaya koymaktır. Karma yöntemlerin keşfedici sıralı desenine göre tasarlanan araştırmanın çalışma grubunu, 2022-2023 bahar döneminde Yüzüncü Yıl Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde öğrenim görüp anket sorularını gönüllü cevaplayan 315 öğrencidir. Anket tekniğini uyguladığımız çalışmada, ilk etapta verileri tasarlanan 49 maddelik ölçek formu üzerinden elde ettik. İkinci aşamada SPSS programı ile Açımlayıcı faktör analizinden (KMO değeri 946; Bartlett testi (p<.001) anlamlı) yararlandık. Verilerde, madde gösterge değeri faktör yapısını bozan 21 madde elenmiş, 28 ifadeyi barındıran ve varyans değeri %56.48 olan 4 boyutlu bir yapı ortaya konulmuştur. Teorik zemin ve maddelerin taşıdıkları anlam dikkate alınarak faktörlere “duygusal bağlılık”, “normatif bağlılık”, “bağlılık reddi” ve “kaygılı bağlılık” isimleri verilmiş olup ilk iki faktör, alan bağlılığının olumlu yönünü diğer ikisi ise alan bağlılığının olumsuz yönünü içermektedir. Üçüncü aşamada ölçme aracı, Amos programı ile doğrulayıcı faktör analizine tabi tutulmuş, Ki-kare değerine (χ2 =667.42 (df=343, p<.001), χ2/df=1.95) ilişkin bulgular, modelin genel uyumunun ideal nitelikte olduğunu ortaya koymuştur. Diğer model uyum indeksleri olan GFI (.867), RMR (.076), RMSEA (.055), CFI (.924), NFI (.857), TLI (.916) ve IFI (.925) ile elde edilen değerler, dört faktörlü yapının doğrulandığını göstermiştir. Ölçeğin iç tutarlılık (Cronbach alpha) değeri, duygusal bağlılık için .92, normatif bağlılık için .76, bağlılık reddi için .84 ve kaygılı bağlılık için .82 olarak saptanmıştır. Ölçeğin bağımsız değişkenler açısından karşılaştırıldığı son aşamada, erkeklere göre kızların, diğer lise mezunlarına kıyasla İmam Hatipten gelenlerin, alan bağlılığı açısından olumlu yöne ayrıştığı gözlemlenmiştir. İlahiyat eğitim süreci açısından ise öğrencilerin sınıf seviyesi yükseldikçe, alan bağlılığının olumsuz yönde farklılaştığı tespit edilmiştir.
Keywords : Din Eğitimi, İlahiyat, Bağlılık, İlahiyat Alanı, Bağlılık Ölçeği.

ORIGINAL ARTICLE URL