“E-m-n” Kökünden Türeyen İf‘âl Bâbından Kelimelerde Lâm Harf-i Cerin Anlama Etkisi ve Bunun Meâllere Yansıtılması Meselesi

Authors : Haşim Özdaş

Pages : 1123-1156

Doi:10.47424/tasavvur.1766152

View : 131 | Download : 130

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, “e-m-n” kökünden türeyen if‘âl bâbından kelimelerde “lâm” harf-i cerin anlama etkisi ve bunun meâllere yansıtılması meselesi ele alınmaktadır. Yaygın bir kullanıma sahip olan bu kökten türeyen kelimelerin, Kur’ân-ı Kerim’de harf-i cersiz kullanımları olduğu gibi “bâ” veya “lâm” harf-i cerlerle kullanımları da vardır. Söz konusu kökten türeyen if‘âl bâbından kelimeler yirmi âyette “lâm” harfiyle birlikte kullanılmıştır. Hatta et-Tevbe sûresi 61. âyette “bâ” ile “lâm” harfleri birlikte kullanılmıştır. Bu da iki kullanım arasında anlam farkı olduğunu göstermektedir. “Lâm” harfiyle birlikte kullanılan if’âl bâbından kelimeler müfessirler tarafından “uymak”, “tabi olmak”, “onaylamak”, “kabul etmek”, “ikrar etmek”, “boyun eğmek”, “söylenen sözün doğruluğuna inanmak” ve “söylenenden dolayı iman etmek” gibi anlamlarla açıklanmıştır. “Lâm” harf-i cerle kullanılan if‘âl bâbından kelimeler, meâllerde genel olarak “inanmak” ve “iman etmek” anlamında tercüme edilmektedir. “İnanmak” sözü ise çoğu yerde “iman etmek” anlamında kullanılmaktadır. Bu da “lâm” harf-i cerle kullanılan kelimelerin anlam alanlarının daralmasına veya anlam kaymasına sebep olmaktadır. Türkçe hazırlanmış bütün meâlleri değerlendirmek bir makalenin sınırlarını aşacağından sözü edilen tercüme sorununa dair örnekler; Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır’ın “Hak Dini Kur’an Dili”, Hayrettin Karaman’ın vd. “Kur’an Yolu Meâli” ile Ahmet Tekin’in “Kur’ân\\\'ın Anlaşılmasına Doğru Tefsîrî Meal” adlı meâliyle sınırlı olacaktır. Yazır ile Karaman’ın bazı örneklerde sözü edilen bu anlam inceliğine dikkat ederek âyetleri tercüme etmiş olmaları; Tekin\\\'in ise “bâ” ile “lâm” kullanımları arasındaki anlam farkını âyetlerin tercümesine yansıtmaya gayret etmiş olması, bu seçimimizde etkili olmuştur.
Keywords : Tefsir, E-m-n Kökü, Lâm Harf-i Cer, Meâl, Tercüme Sorunu.

ORIGINAL ARTICLE URL