Sömürgecilik Karşıtı Sûfî Direniş ve Başlıca Nitelikleri

Authors : Takyettin KARAKAYA

Pages : 625-638

Doi:10.51447/uluifd.1134601

View : 88 | Download : 11

Publication Date : 2022-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Tasavvuf tarihinin erken dönemlerinden itibaren sûfî müellifler tarafından kaleme alınan çeşitli eserlerde birbirinden farklı yüzlerce tasavvuf tarifinin yapıldığı görülür. Bu bağlamda zaman, zemin ve ilgili şahsın önceliklerine göre farklılık arz eden bu tariflerin en kuşatıcılarından birinin sahibi olan Amr b. Osman el-Mekkî tasavvufu “kulun her vakitte, o vakit içinde işlenmesi en uygun olan amelle meşgul olmasıdır” şeklinde tarif eder. Mekkî’den günümüze tasavvuf tarihinin seyri ve sûfîlerin faaliyetleri göz önüne alındığın-da onun ortaya koymuş olduğu anlayışın tasavvuf erbabı tarafından büyük oranda benim-sendiğine şahit olunur. Bu itibarla sûfîler birlikte yaşadıkları halkların yüz yüze kaldıkları sıkıntılara kendi perspektiflerinden çözümler getirmeye çalışmış ve gerektiğinde bu çözümlerin hayata geçirilmesi noktasında aktif roller üstlenmişlerdir. Nitekim tıpkı Moğollar’ın İslam âlemini istilasına karşı savaşırken öldürülen Necmüddîn Kübrâ ve Mısır’a saldıran Fransızlar’a mukabele eden ordu içerisinde en ön saflarda yer alan Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî gibi, Batı kaynaklı sömürgecilik hareketi karşısında dikkate değer direniş örnekleri veren tarikat mensuplarının faaliyetleri durumun bu minval üzere olduğunu göstermektedir. Bu makalede sömürgecilik karşıtı sûfî direnişin tarihinden ziyade temel nitelikleri üzerinde durulacak ve birbirine yakın dönemlerde, farklı coğrafyalarda bu harekete önderlik eden eren-mücâhidlerin faaliyetlerinin karakteristikleri tespit edilmeye çalışılacaktır.
Keywords : Tasavvuf, Tarikatlar, Sûfi Direniş, Sömürgecilik, İşgal, Tasawwuf, Ṭarīqas, Sufi Resistance, Colonialism, Occupation

ORIGINAL ARTICLE URL