GÜLBEDEN’İN HÜMAYUNNÂME’SİNDE SAYGI

Authors : Duygu Koca

Pages : 73-83

Doi:10.30563/turklad.1430045

View : 52 | Download : 97

Publication Date : 2024-06-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Hümayunnâme, Babur’un kızı Gülbeden’in (1523-1603) Farsça olarak kaleme aldığı eserdir. Tek nüshası British Museum kütüphanesinde bulunmaktadır. Bilindiği üzere Çağatayca, Babur’un Baburnâme adlı eseriyle nesir alanında en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Sadece Çağataycanın değil, bütün Türk edebiyatının en güzel mensur örnekleri arasında sayabileceğimiz bu eser, otobiyografik özelliği yanı sıra, on beşinci yüzyıl sonu ile on altıncı yüzyıl başlarındaki Orta-Asya, Afganistan ve Hindistan hakkında son derece önemli bilgilerin kaynağı niteliğindedir. Gülbeden de babasının izinden giderek bir Baburlu prensesi olarak duyduklarını ve hatırında kalanları kaleme alarak Hümayunnâme’yi yazmıştır. Eser dönemin genel, siyasi, tarihî olaylarını anlatmada zaman zaman yetersiz kalsa da Babur’un son zamanları ile toplum ve harem hayatıyla ilgili kayda değer bilgiler vermesi bakımından önemlidir. Gülbeden, eseri yazarken duygularını sadece akıcı ve gösterişsiz bir üslupla değil, isminin anlamı gibi son derece zarif bir dille de ifade etmiştir. Yaşadığı dönemdeki olayları çok canlı tablolar halinde anlatan Gülbeden, yaşadıklarının iç dünyasında uyandırdığı hisleri de açıkça yazmaktadır. Toplum hayatıyla ilgili değerli bilgiler edindiğimiz eserde, kişiler arası ilişkilerde çok önemli bir tutum olan saygı da dilsel ve eylemsel olmak üzere kendisine yer bulmaktadır ki bu çalışmada insanların, maalesef, çok da haberdar olmadığı Gülbeden’in hatıratı ekseninde saygı ve nezaket hususları örneklerle işlenmeye çalışılacak, Hümayunnâme, biraz olsun, tanıtılmış olacaktır.
Keywords : Gülbeden, Hümayunnâme, Saygı, Tarih

ORIGINAL ARTICLE URL