Hammurabi Kanunları Işığında Eski Babil Devletinde Tarımsal Faaliyetler

Authors : Erdal Özgüner
Pages : 154-167
Doi:10.62068/visbid.1466043
View : 93 | Download : 81
Publication Date : 2024-06-30
Article Type : Review Paper
Abstract :İnsanların geleneklerinin zamanla yazıya dökülmesi ile yazılı hukukun ortaya çıktığı bilinmektedir. Bu yazılı hukuk kuralları sayesinde de eski çağ devletleri veya toplumları hakkında da bilgiler edinmek daha kkolay hal almaktadır. Bu devletlerden biri de Babillerdir. Mezopotamyada MÖ II. Bin’de devletleşme şansı yakalayan Babiller dini, siyasi ve ekonomik anlamda önemli gelişmelere sahne olmuştur. Bu gelişmelerle beraber hazırlamış oldukları yazılı kanun maddeleri sayesinde hukuk sisteminde de oldukça ileri seviyeye geldikleri bilinmektedir. Bu sayede tarihteki önemli yerini almıştır. Babilin bilinen en ünlü kralı Hammurabi (MÖ1728-1686) tarafından hazırlanan ve literatüre Hammurabi Kanunları olarak bilinen kanun metni stel üzerine Akkadça yazılmıştır. Kanun maddeleri genel olarak kısas ilkesine dayandırılarak “göze göz-dişe diş” kıssasına uygun hareket edilmektedir. Her bir kanun maddesini dinsel temellere dayandırarak tanrın isteklerine göre şekillendirildiği anlaşılmaktadır. Hammurabi kanunları düzenlemiş olduğu hüküm alanları sayesinde düzenli toplum yaratmada başarılı olduğu bilinmektedir. Hammurabi Kanunlarında, ekonomik, sosyal, dini yaşamın düzenlenmesi amaçlanmaktadır. Medeni kanundan, ticaret hukukuna kadar birçok alanın temellerinin atılmasına de öncülük ettiği bilinmektedir. Hiç kuşkusuz öncülük ettiği alanlardan bir tanesi de sosyo-ekonomik yapısı içerisinde yer alan ve Eski Babil döneminde yürütülen tarımsal faaliyetlerdir. Dicle ve Fırat nehirlerinin beslediği ve son derece verimli topraklara sahip olan Eski Babil’in tarımsal faaliyetleri ile ilgili yasal düzenlemeler gerekli hale gelmiştir. Bu dönemlerde yürütülen tarımsal faaliyetlerde kullanılan tarım aletlerinin kullanımı, tarım arazileri üzerinde kullanım hakları, miras yoluyla geçen tarım arazilerinin durumu ve kanalları aracılığıyla yapılan sulama faaliyetleri gibi konular hakkında bilgiler edinmekteyiz. Bu kanun metninde yer alan maddeler sayesinde de Mezopotamya’nın sosyo-ekonomik yapısı hakkında bilgiler de edinmekteyiz. Mezopotamya’nın ekonomik yapısı incelendiğinde tarımsal faaliyetlerin payının oldukça büyük olduğu bilinmektedir. Kanunların toplumun ihtiyacından dolayı doğması nedeniyle de tarımsal faaliyetlerin düzenlenmesi ve toplumsal karşılığının sağlanması Eski Babil için hayati öneme sahip olmuştur. Bu nedenle Hammurabi Kanunları düzenlenirken tarımsal faaliyetlere büyük önem verdikleri anlaşılmaktadır. Bu çalışmamızda da verimli topraklara sahip olan Mezopotamya’da yürütülen tarımsal faaliyetlerin istenilen derecede faydalı gerçekleştirilmesi için gereken kanun güvencelerinin neler olduğunu ortaya koymak olacaktır. Babil devletinde sosyo-ekonomik yapının temelini oluşturan tarımsal faaliyetlerin önemine işaret eden kanun maddelerinin toparlanarak detaylı bir şekilde incelenmesine olanak sağlanacaktır.
Keywords : Mezopotamya, Eski Babil, Hammurabi, Tarım, Hukuk

ORIGINAL ARTICLE URL