TÜRKİYE’DEKİ ÇEVİRMEN ADAYLARININ ‘ÇEVİRİ’ VE ‘ÇEVİRMEN’ KAVRAYIŞLARINI KEŞFETMEK: BİR METAFOR ANALİZİ

Authors : Büşra Özer Erdoğan, Ayşe Saki Demirel
Pages : 831-861
Doi:10.33171/dtcfjournal.2025.65.2.5
View : 274 | Download : 130
Publication Date : 2025-12-21
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışmanın amacı, 2023-2024 akademik yılı güz döneminde Türkiye genelindeki İngilizce Mütercim ve Tercümanlık bölümlerinin lisans ve ön lisans programlarına kayıtlı öğrencilerin bir başka deyişle çevirmen adaylarının (n=636) ‘çeviri’ ve ‘çevirmen’ kavrayışlarını bu kavramları ifade ederken kullandıkları metaforlar aracılığıyla keşfetmek; çevirmen adaylarının sıklıkla hangi metaforları kullandıklarını ve bu metaforların çeviri ve çevirmenin hangi rol, özellik ve işlevine dikkat çektiğini ortaya çıkarmaktır. Bu amaç doğrultusunda katılımcılara “Çeviri … gibidir, çünkü …” ve “Çevirmen … gibidir, çünkü …” ibarelerini içeren kısa bir anket uygulanmış, elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, çevirmen adaylarının ‘çeviri’ için 212, ‘çevirmen’ için 213 farklı geçerli metafor ürettiğini göstermiştir. Aynı bulgular ‘sanat’, ‘köprü’, ‘su’, ‘hayat’ ve ‘bulmaca’’nın çevirmen adayları tarafından en sık kullanılan geçerli çeviri metaforları; ‘köprü’, ‘sanatçı’, ‘yazar’, ‘ressam’ ve ‘rehber’’in ise en sık kullanılan geçerli çevirmen metaforları olduğunu ortaya koymuştur. Geçerli çeviri ve çevirmen metaforlarının sınıflandırılmasıyla ortaya çıkan kavramsal kategoriler, çevirmen adaylarının çeviriyi daha çok gereklilikleri olan zor bir eylem (%27,3), farklı diller ve kültürler arasında iletişim saylayan bir araç (%23,9), çevirenin izlerini taşıyan özgün bir eser/süreç (%9,5), geniş kapsamlı ve derinlikli bir yapı (%7,4), öğretici ve yol gösterici (6,9), ve elzem bir ihtiyaç (%6,1) olarak gördüklerini; çevirmeni de benzer şekilde farklı diller ve kültürler arasında iletişimi sağlayan bir aracı (%26,1), yeniden yazan bir yaratıcı/sanatçı (%20,2), gereklilikleri olan zor bir işi yerine getiren uzman (%13,2), öğrenen ve öğreten engin bilgi sahibi (%9,4), çeviriye yön ve şekil veren kişi (%9,2) ve elzem bir aracı (%7,1) olarak kavradıklarını göstermiştir.
Keywords : Çeviri metaforları, çevirmen adayları, çevirmen metaforları, metafor analizi, çeviribilimde içerik analizi

ORIGINAL ARTICLE URL