DEMOKRAT PARTİ DÖNEMİ TÜRK DIŞ POLİTİKASI (1950-1960)

Authors : Hatice Alanoğlu
Pages : 59-78
View : 116 | Download : 84
Publication Date : 2025-06-14
Article Type : Research Paper
Abstract :Demokrat Parti dönemi Türk dış politikası, Batı’ya tam bağlılık ilkesi üzerine şekillenmiştir. Türkiye bu dönemde NATO’ya üye olmuş, Batı bloğu ile bütünleşmiş ve dış politikasını büyük ölçüde Amerika Birleşik Devletleri’nin yönlendirdiği Soğuk Savaş mantığı çerçevesinde şekillendirmiştir. Bu yaklaşım, Türkiye’nin dış yardım, askeri güvenlik ve ekonomik kalkınma beklentileriyle doğrudan ilişkilidir. NATO üyeliğinin devamında Türkiye özellikle ABD ile imzalanan ikili anlaşmalarla kendi topraklarında askeri üsler kurulmasına izin vermiştir. Bu durum, Türkiye’yi Sovyetler Birliği ile doğrudan karşı karşıya getirmiş, Türkiye’nin aynı zamanda bağlantısızlık politikalarına mesafeli kalmasına neden olmuştur. 1950’li yıllarda yürütülen dış politika, bağımsızlık mücadelesi veren devletlere karşı Batı’yı desteklemek yönünde gelişmiş, Cezayir’in bağımsızlığı gibi meselelerde Batı ile uyumlu tavır alınmıştır. İç siyasette Demokrat Parti’nin etkin olduğu bu döneminde Türkiye, Ortadoğu’da liderlik iddiasında bulunmuş ancak bu çaba sonuçsuz kalmıştır. Arap ülkeleri tarafından “Batı’nın sözcüsü” olarak algılanan Türkiye, Arap kamuoyunda güven kaybına uğramış ve Ortadoğu’da dışlanmıştır. Bağdat Paktı gibi girişimler bölge ülkeleri arasında kutuplaşmaya yol açmış ve bu durum Orta Doğu’da Sovyet nüfuzunun artmasında etkili olmuştur. Bu dönemde Demokrat Parti hükümeti ekonomide büyük ölçüde ABD yardımlarına bağımlı hale gelmiştir. Yardımların yetersiz kalması sonucu ekonomi 1958’de derin bir kriz yaşanmış ve Türk lirası ciddi biçimde devalüe edilmiştir. 1960’a gelindiğinde ise ekonomik bağımlılık, siyasi bağımlılıkla iç içe geçmiş, bu da dış politikanın bağımsızlık ilkesinden sapmasına neden olmuştur. Genel çerçevede bakacak olursak bu dönemde Türk dış politikası Batı’ya tam bağımlılık, bölgesel liderlik iddiası, bağlantısızlığa karşı mesafeli duruş ve ekonomik-siyasi bağımlılığın derinleşmesi gibi unsurlar üzerinden şekillenmiştir. Bu politika tarzı, Türkiye\\\'nin uzun vadede bölgesel güvenilirliğini zedelemiş ve dış politikada esnekliğini sınırlamıştır.
Keywords : Demokrat Parti, Adnan Menderes, NATO, ABD, Orta Doğu

ORIGINAL ARTICLE URL