De-Dolarizasyon ve Türkiye: Bir Kuşak Bir Yol Projesinin, Şanghay İşbirliği Örgütü ve Brics Bağlamında Finansal Entegrasyon Senaryoları

Authors : Hamide Arslan

Pages : 107-122

Doi:10.58640/asyar.1807543

View : 23 | Download : 64

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu çalışma, Türkiye’nin küresel de-dolarizasyon süreci bağlamında Kuşak-Yol Girişimi (BRI), Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO) ve BRICS çerçevesinde geliştirebileceği finansal entegrasyon stratejilerini nicel ve nitel yöntemleri bir arada kullanarak incelemektedir. Araştırmada, Türkiye’nin dış borç kompozisyonu, ticari faturalamada para birimi dağılımı ve rezerv yeterliliği gibi makroekonomik göstergeler tanımlayıcı istatistik ve karşılaştırmalı analiz yöntemleriyle değerlendirilmiş; akabinde üç alternatif entegrasyon senaryosu (Batı odaklı devamlılık, Avrasya odaklı yakınlaşma ve hibrit model) senaryo simülasyonu aracılığıyla test edilmiştir. Bulgular, Borç/GSYH ve Rezerv/Kısa Vadeli Borç oranlarının kısa vadede senaryo tercihlerinden bağımsız olarak sabit kaldığını, buna karşın dış borç stokundaki USD maruziyetinin politika tercihlerine bağlı olarak %25’e varan oranda azaltılabileceğini göstermektedir. Avrasya yönlü yakınlaşma senaryosu dolar bağımlılığını anlamlı ölçüde azaltmakla birlikte Çin ve Rusya kaynaklı yeni bağımlılık ilişkileri ve jeopolitik riskleri beraberinde getirmektedir. Buna karşılık hibrit entegrasyon modeli, euro ve yerel paraların payını artırarak finansal kompozisyonu çeşitlendirmekte; aynı zamanda Türkiye’nin Batı kurumlarıyla bağlarını korurken Avrasya finansal altyapılarına erişimini sürdürmesine olanak tanımaktadır. Bu çerçevede hibrit model, hem kırılganlık azaltımı hem de stratejik özerklik açısından en rasyonel seçenek olarak ön plana çıkmaktadır. Çalışma, Türkiye’nin jeopolitik köprü konumunun de-dolarizasyon sürecini salt ekonomik bir dönüşüm değil aynı zamanda kurumsal, finansal ve stratejik boyutları olan çok katmanlı bir yeniden konumlanma süreci haline getirdiğini göstermektedir.
Keywords : De-Dolarizasyon, Finansal Entegrasyon, Bir Kuşak Bir Yol Projesi, Türkiye, Çin

ORIGINAL ARTICLE URL