Melezlemeyle Elde Edilen Bazı Badem Genotiplerinde Çiçek Tozu Çimlenme ve Canlılık Düzeylerinin Belirlenmesi

Authors : Hatice Hartavi, İzzet Açar

Pages : 242-250

Doi:10.53518/mjavl.1739881

View : 96 | Download : 151

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Badem, Türkiye için önemli bir meyve türüdür ve Ege, Akdeniz ile Güneydoğu Anadolu bölgeleri badem yetiştiriciliği açısından uygun ekolojik koşullara sahiptir. Ancak ülkemizde yetiştirilen badem çeşitlerinin çoğu sert kabuklu ve kendine uyuşmaz olduğundan, verim ve kalite sorunları yaşanmaktadır. 2009 yılında ülkemizde yerli ve yabancı çeşitlerin melezlenmesiyle kendine verimli ve geç çiçeklenen yeni badem çeşitlerini geliştirmek amacıyla badem ıslah programı başlatılmıştır. Bu program çerçevesinde 2017 yılında Harran Üniversitesi Osmanbey Kampüsü’nde kurulan Seleksiyon 2 bahçesine 17 melez birey ve 3 standart çeşit aktarılmış, özellikle geç çiçeklenen bireyler ön plana çıkmıştır. Çalışmanın amacı, kendine verimli ve geç çiçeklenen çeşit adayı bazı melez badem genotiplerinin çiçek tozu kalitesini incelemektir. Materyal olarak 290 (Gülcan 2 × Lauranne), 5682 (Lauranne × Nurlu), GP-4 (Gülcan 2 × Penta), GP-8 (Gülcan 2 × Penta) melezleri ve Lauranne çeşidi kullanılmıştır. Çiçek tozu canlılığı Triphenyl tetrazolium chloride (TTC) ile incelenmiş, canlılık oranları 5682’de %89,73, GP-4’te %78,19, GP-8’de %75,56, 290’da %61,43 ve Lauranne’de %52,90 olarak saptanmıştır. Çimlenme denemeleri asılı damla ve petride agar yöntemleriyle yürütülmüş, petride agar yöntemi daha yüksek sonuç vermiştir. En yüksek çimlenme %1 agar + %15 sakkaroz ortamında %69,82, en düşük çimlenme ise sakkarozsuz ortamlarda kaydedilmiştir. Hemasitometrik yöntemle yapılan çiçek tozu sayımlarında çiçek başına çiçek tozu sayıları 131.250 (290) ile 209.375 (5682) arasında değişmiştir. Elde edilen bulgulara göre 5682 kodlu genotipte hem çiçek tozu üretim miktarı hem de çiçek tozu kalite özelliklerini ifade eden canlılık ve çimlenme düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir.
Keywords : Badem, Çiçek Tozu Canlılığı, Çiçek Tozu Çimlenmesi

ORIGINAL ARTICLE URL