Sözlüklerde Tanımları Güncelleme Sorunu: Çağdaş Örneği

Authors : Bilal Uysal

Pages : 483-491

Doi:10.48147/dada.1731807

View : 61 | Download : 39

Publication Date : 2025-08-10

Article Type : Research Paper

Abstract :Dilde her sözcük bir varlık, kavram, durum, duygu vb. karşılamak üzere vardır. Yeni durumlara göre ya yeni sözcükler türetilir ya da mevcut sözcüklere yeni anlamlar yüklenir. Bazı sözcüklerin anlamı kullanım sürecinde değişebilir. Türkçede çağdaş sözcüğü önce “aynı çağda yaşayanlar” için kullanılırken, günümüzde modern anlamını da kazanmıştır. Türkçe sözlüklerdeki madde başlarında çağdaş sözcüğü “aynı çağda yaşayan” şeklinde açıklanmıştır. Batı dillerinde “aynı çağda yaşayanlar için contemporary (çağdaş) sözcüğü kullanılmaktadır. Bu sözcüğün İngilizce sözlüklerde yalnızca isim türü altında tanımlanırken çağdaş anlamının verildiği görülmektedir. Örneğin sıfat türünde ele alındığında sözcük için madde başında “şu anda var olan veya gerçekleşen ve bu nedenle modern görünen” tanımı yapılmakta, ikinci maddede ise “aynı döneme ait olma, aynı çağı paylaşma” anlamı verilmektedir. Bu sözcük, isim türünde ele alındığında ise sıfat biçiminde verilen tanımların sırası değişmektedir. Kısacası sözcüğün bugün yaygın kullanılan modern anlamına, isim türü için yapılan tanımlarda değinilmediği görülmektedir. Buna karşın GTS’de çağdaş sözcüğünün her iki anlamı da sıfat olarak alınmıştır. Madde başında “aynı çağda yaşayan” anlamı, ikinci maddede modern anlamı belirtilmiştir. KAL ise sözcüğün isim türünü ilk maddede, sıfat türünü ikinci maddede belirtmiştir. KAL’deki tanımlar İngilizce sözlüklerle paralellik göstermektedir. Bu yönüyle çağdaş sözcüğü-nün İngilizce sözlüklerdeki modern anlamındaki sıfat (adjective) kullanımlarıyla Türkçe sözlüklerdeki madde başlarının uyuşmadığı, ancak 2. anlam olarak verilen sıfat kullanımlarının benzer olduğu görülmüştür.
Keywords : Sözlük, Tanımlama, Çağdaş, Modern, İsim, Sıfat

ORIGINAL ARTICLE URL