Modern Arap Edebiyatına Iz Bırakanlardan Biri Olarak Şevkî Dayf ve Osmanlı Yönetimine Bakışı

Authors : Naim HANK

Pages : 499-528

View : 22 | Download : 5

Publication Date : 2019-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırma, genelde modern dönem Arap edebiyatını, özelde ise Mısır edebiyatına iz bırakanlardan biri olarak Mısırlı edebiyatçı ve tarihçi Şevkî Dayf’ın Osmanlı yönetimine dair bakış açısını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu nedenle, modern Arap edebiyatçılarının bir örneği olarak Şevkî Dayf’ın el-Edebu’l-‘Arabiyyu’l-Mu‘âsır fî Mısr isimli eseri üzerinde analitik bir araştırma yapılmıştır. Araştırmanın sorunsalı, modern Arap edebiyatçılarının kahir ekserinin, Arap ülkeleri söz konusu olduğunda Osmanlı yönetiminin, modern Arap edebiyatının yönelişini sınırlayan ve gerileten en önemli etkenlerden biri sayıldığı fikrini benimsemiş olduğu görüşüdür. Zira Şevkî Dayf’ın Arap edebiyatı tarihi ile ilgili telif ettiği eser, kendinden sonra yazılan pek çok eserin dayanak noktasını oluşturmuştur. Bu noktadan hareketle Arap edebiyatı ile ilgilenip, tarihine dair eser telif eden edebiyatçılardan biri olarak Dayf’ın görüşlerini değerlendirerek Mısır için Osmanlı yönetiminin, modern Arap edebiyatının gerilemesinde başta gelen nedenlerden biri olarak kabul edildiği düşüncesini netleştirmeye çalışacağız. Bu araştırma, Arap edebiyatı tarihi yönteminin ortaya çıkmasını sağlayacak şekilde Şevkî Dayf’ın diğer eserlerine de işarette bulunulmakla beraber el-Edebu’l-‘Arabiyyu’l-Mu‘âsır fî Mısr isimli eserinin gözden geçirilerek incelenmesine hasr edilmiştir. Bu araştırmanın önemi, modern Arap edebiyatının en önemli sorunsallarından biri olan ve Türk-Arap ilişkilerine dair temel sorunsalı ele almış olmasında yatmaktadır. Bu çalışmada, Şevkî Dayf’ın zikrettiği ve yönelişini ortaya koyan görüşlerinin tüm yönleriyle araştırılması amacıyla tüme varım yöntemi takip edilmiş, ardından metinlerin tamamının tahlili ve arka planının göz önünde bulundurulması amacıyla nitel çözümleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmamız neticesinde bazı önemli sonuçlara ulaşılmıştır. Bunlardan bazıları şu şekildedir: Şevkî Dayf, Osmanlı dönemi Arap edebiyatını müstakil bir bölüm çerçevesinde ele almamıştır. Osmanlı dönemine dair yaptığı sınırlı atıfların ise bu dönem Arap edebiyatının gerçekliğini temsil etmediği görülmektedir. Ayrıca Şevkî Dayf’tan etkilenen araştırmacıların ve modern yazarların çoğu, XX. yüzyılda ortaya çıkarılan ve Osmanlı dönemi Arap edebiyatına ışık tutan eserleri görmezden gelmeye devam ederek bu dönemin bir gerileme dönemi olduğunu dile getirmeye devam etmiştir.
Keywords : Modern Arap edebiyatı, Osmanlı yönetimi, Şevkî Dayf

ORIGINAL ARTICLE URL