Türkiye Türkçesinden Özbek Türkçesine Aktarma Meseleleri

Authors : Veli Savaş YELOK

Pages : 67-86

View : 37 | Download : 7

Publication Date : 2014-09-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkiye’de Türk Cumhuriyetlerinin edebiyatlarının tanıtılması amacıyla hem yazarlar hakkında monografik çalışmalar yapılmakta hem de edebî eserler Türkiye Türkçesine aktarılmaktadır. Aynı şekilde bu cumhuriyetlerde de benzer çalışmalar yapılmaktadır. Bu çerçevede Özbek edebiyatı ndan Türkiye Türkçesine Nevâyî insert ignore into journalissuearticles values(Aybek);, Adalet Menzili, Uluğbeyin Hazinesi, İbni Sina, Köhne Dünya insert ignore into journalissuearticles values(Adil Yakubov);, Sarı Deve Binip insert ignore into journalissuearticles values(Hudayberdi Tohtabayev);, Yıldızlı Geceler, Son Timurlu insert ignore into journalissuearticles values(Pirimkul Kadirov);, Ötgen Künler [Geçmiş Günler] insert ignore into journalissuearticles values(Abdullah Kadiri); adlı eserler Ahsen Batur tarafından; Kefensiz Gömülenler insert ignore into journalissuearticles values(Şükrulla); ve Hikâyeler insert ignore into journalissuearticles values(Mîrkerim Âsım); adlı eserler Şuayip Karakaş tarafından aktarılmıştır. Türk edebiyatının seçkin eserleri de gerek Sovyetler Birliği döneminde, gerekse Özbekistan’ın bağımsızlığını kazanmasından sonra Özbekçeye çevrilmiştir. Sovyetler Birliği döneminde çevrilen eserlerde sosyalist gerçekçilik esasında yazılan ya da bu amaca hizmet ettiği düşünülen eserler yönünde bir tercih söz konusuyken, bağımsızlık sonrasında böyle bir durum görülmez. Türkiye Türkçesinden Özbekçeye aktarılan eserlerden bazıları Sait Faik’in Mahalla Qahvaxonasi insert ignore into journalissuearticles values(Mirvali A‘zam);, Tanlangan Turk Hikoyalari insert ignore into journalissuearticles values(Hikoyat Mahmudova);, Hüseyin Nihal Atsız’ın Ko‘kbo’rilarning O‘limi insert ignore into journalissuearticles values(Tohir Qahhor);, Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın Jinlar Orasida Qolgan Qiz insert ignore into journalissuearticles values(Poshshajon Kenjayeva);, Dada Qo‘rqut Hikoyalari -Bo‘g‘och Xon insert ignore into journalissuearticles values(Zilola Ochilova);, Ziya Gökalp’in Turkchilik Asoslari insert ignore into journalissuearticles values(Abduqodir Zohidi);, Yaşar Kemal’in Ilanni O‘ldirsalar insert ignore into journalissuearticles values(Lalo Ominova);, Yavuz Bahadıroğlu’nun Horazm insert ignore into journalissuearticles values(Boboxon Muhammad Sharif);dir. Türk lehçeleri arasında yapılan aktarmalarla ilgili inceleme ve değerlendirmeler daha ziyade diğer Türk lehçelerinden Türkiye Türkçesine yapılan aktarım yönünden incelenmiş ve bu çalışmalarda karşılaşılan problemler ve güçlükler üzerinde durulmuştur. Bu makalede Türkiye Türkçesinden Özbek Türkçesine aktarılan Suat Derviş’in Fosforlu Cevriye adlı eserinin aktarmasından yola çıkılarak Türkiye Türkçesinden Özbek Türkçesine yapılan aktarma esasında ifade vasıtalarının, deyim ve atasözlerinin aktarımları incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Yine bu eser esasında yazarın tasvir ve benzetmelerinin Özbek Türkçesine aktarımı üzerinde durularak tespitler yapılmıştır
Keywords : Özbek edebiyatı, çeviri, aktarma meseleleri, roman, Fosforlu Cevriye

ORIGINAL ARTICLE URL