Çağdaş Türkçe Sözdizimi Araştırmalarında Geleneksel Paradigma
Authors : Timur Aydın
Pages : 99-116
Doi:10.26650/jol.2023.1440860
View : 62 | Download : 49
Publication Date : 2024-05-31
Article Type : Review Paper
Abstract :Çağdaş Türkçenin sözdizimi üzerine geçmişten günümüze yapılan araştırmalarda birleşik cümle bahsi tartışmalı bir konu olmuştur. Tartışma özellikle birleşik cümle kategorisine nelerin dahil edileceği sorusuyla birlikte ortaya çıkmaktadır. Bazı araştırmacılar birleşik cümleye fiilimsilerle kurulan yapıları dahil etmekte, bazıları ise bunları kapsam dışında bırakmaktadır. Geleneksel Türkoloji literatüründe fiilimsilerin genellikle birleşik cümle kurmadığı varsayılır. Buna göre Türkçenin esas birleşik cümlesi şart cümlesidir ve Batı dillerinde yan cümlelerle ifade edilen cümleler Türkçenin zengin fiilimsi sistemiyle karşılanır. Şart cümlesi yanında iç içe ve ki’li birleşik cümlelerden söz edilebilir. Ancak bunlar ikincil, şart cümlesi birincildir. Geleneksel Türkoloji literatürünü ve eğitimini derinden etkileyen söz konusu görüşler, Çağdaş Türkçenin sözdizimi hakkında geleneksel paradigma adını verebileceğimiz bir entelektüel zemin oluşturmaktadır. Bu entelektüel zemin mevcut çalışma ve araştırmaların nasıl yapılacağı hakkında araştırmacılara bir fikir sunarak literatürü yönlendirmektedir. Bu çalışmada ilgili paradigmanın doğuş ve gelişimi, karşıtlık hâlinde geliştiği diğer görüş ve paradigmalar dikkate alınarak incelenmiştir. Böylece paradigmanın zemininde yatan ana fikir ve odak noktalarını daha açık şekilde gözler önüne sermek amaçlanmıştır. Ayrıca bundan sonra yapılacak araştırmalar için sözdizimi incelemeleri adına ekollere göre dörtlü bir tasnif ortaya koyulmuştur.Keywords : Çağdaş Türkçe, sözdizimi, birleşik cümle, fiilimsi, geleneksel paradigma
ORIGINAL ARTICLE URL