Esperanto’da Söz Yapımı: Türetme
Authors : Yunus Biçer
Pages : 53-86
Doi:10.26650/jol.2023.1441684
View : 97 | Download : 64
Publication Date : 2024-05-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Esperanto (1887), insan zihninin düşünsel ve sanatsal bir üretimi olarak tasarlanan yapay bir dil olmasının yanı sıra yapısında barındırdığı kendine özgü özellikler bakımından da araştırmacıların ilgisini üzerine çeken bir araştırma ve inceleme konusu olmuştur. Bu çalışma, dilin varlığını sürdürebilmesi için vazgeçilmez bir konumda bulunan söz yapım yolları arasından türetme yönteminin Esperanto’nun çalışma düzeneği içerisindeki görünümlerini betimlemeli ve karşılaştırmalı olarak irdeleme amacı gütmektedir. Bu doğrultuda Esperanto’nun sözvarlığına yeni sözlükbirim üyeleri katmak için işlettiği sonek ve önek türünden bağımlı biçimbirimler, anlambilgisel ve biçimbilgisel açılardan ele alınmıştır. Söz konusu biçimbirimler, kök/gövde yapılarının kavram alanlarına kazandırdıkları yeni anlamlar ve türetme işlemleri sırasında sergiledikleri davranışsal sınırlılıklar bakımından betimlenmiştir. Dilin sahip olduğu biçimbirimlerin niceliksel boyutu göz önünde bulundurularak yalnızca Wennergren (2005)’te resmî ekler olarak sınıflandırılan biçimbirimler çalışma kapsamına alınmıştır. Biçimbirimlerin kök/gövde yapılarına işledikleri anlamsal bilgileri etiketlemek için Bagasheva ve ark. (2017)’deki anlamsal ulamlar çalışmanın kuramsal çerçevesi olarak kullanılmıştır. Çalışmanın son aşaması olarak betimlemeli incelemeler sonucunda elde edilen bulgular biçimbirimlerin sergiledikleri çokanlamlılık ve eşanlamlılık davranışları bağlamında değerlendirilerek Esperanto’nun doğal diller karşısındaki konumu sorgulanmıştır. Gerçekleştirilen karşıtsal çözümlemelere dayanarak Esperanto’nun türetme süreçlerinde doğal bir dil gibi davrandığı sonucuna ulaşılmıştır.Keywords : Esperanto, yapay dil, biçimbilim, söz yapım yolları, türetme
ORIGINAL ARTICLE URL