KUTADGU BİLİG NASIL OKUNAMAZ? SADRİ MAKSUDİ ÖRNEĞİ

Authors : Fatih M ŞEKER

Pages : 289-298

View : 28 | Download : 7

Publication Date : 2017-12-12

Article Type : Research Paper

Abstract :Modernleşme döneminde kendini arayan her düşünür, cevabını kendi içinde taşıyan bir soru gibidir. Alınan her cevap suâli pekiştirir. Hâdiseler büyür, siyaset ve fikriyât küçülür. Çağdaş Türk düşüncesi başkentini yitirmiş bir ülke görüntüsü verir. Devir gibi henüz oluşum hâlinde olan Kazanlı Sadri Maksudi de, ele aldığı meseleleri derinleştirip sistemleştirmeye vakit bulamaz. Yaşadığı zamana ve geçmişe bir sistem dâhilinde bakamamanın sıkıntısını çeker. Bir dünyayı hâdiseler içinde kaybeder. Muâsırlarına benzer şekilde doğu ile batı arasında mekik dokur. Bu gergin hatta bir med cezir hâlinde gidip gelir, dönemin hemen bütün entelektüelleri gibi çift çehreli ve mizaçlı bir tavır sergiler. Kazan’da İstanbul’a, Petersburg’ta Paris’e, Paris’te İstanbul’a hasret yaşar. Kutadgu Bilig etrafında yaptığı incelemelerin de göstereceği üzere dikkate aldığı ve almadığı hususlarla tam modernleşme devrinin adamı olduğunu gösterir. Hareketli ve meselelerle dolu bir zamanda yaşayan Sadri Maksudi, köklere dayanma zarureti ile Kutadgu Bilig’e gider. Ancak klasik dönemi ismi ve cismiyle dolduran, hayatını eserine aksettiren Yûsuf Has Hâcib’i modern döneme hâkim olan zihniyetin bir parçası hâline getirir. Onun okuduğu Kutadgu Bilig, Yûsuf Has Hâcib’in değil modernleşme devrinindir.
Keywords : Sadri Maksudi Arsal, Yûsuf Has Hâcib, Kutadgu Bilig, Türk düşüncesi, tasavvuf

ORIGINAL ARTICLE URL