Mevlânâ’nın Mesnevî’sinin İlk Onsekiz Beytinin Farsçadan İngilizceye Çevirisinin Karşılaştırmalı İncelemesi

Authors : Rabia Aksoy, Serpil Koç
Pages : 317-353
Doi:10.26650/jos.1718672
View : 93 | Download : 317
Publication Date : 2025-10-22
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu incelemede, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin Mesnevî-i Ma‘nevî adlı eserinin Farsça aslından yapılan İngilizce ve Türkçe çevirilerinin, karşılaştırmalı şiir çeviri incelemesinin yapılması amaçlanmıştır. İncelemede esas alınan unsur, şiir çevirisine dair yaklaşımlar anlam, biçim, şiirsellik gibi kültürel ögelerin hedef dile aktarımıdır. Karşılaştırmalı incelemede Farsça asıl metin esas alınmış, E.H. Whinfield’in İngilizce çevirisi ile Prof. Dr. Derya Örs ve Prof. Dr. Hicabi Kırlangıç tarafından yapılan Türkçe çeviri referans kabul edilmiştir. İncelemede metodoloji olarak Mona Baker’ın eşdeğerlik kuramı, André Lefevere’in şiir çevirisi ve Lawrence Venuti’nin yerelleştirme ve yabancılaştırma kuramları, Saliha Paker’in eleştirel şiir çeviri ilkeleri, William Barnstone’un yaratıcı çeviri anlayışı ve Roland Barthes’ın “yazarın ölümü” yaklaşımı benimsenmiştir. Karşılaştırmalı incelemede, eşdeğer çeviri Mevlânâ’nın ilk on sekiz beytinin çevirileri hedef dile ne ölçüde aktarılmaktadır, eşdeğer çeviriler hedef dili ne ölçüde yansıtmakta ve kaynak dilden hangi açılardan ayrılmaktadır, hangi dilsel unsurlarda yaratıcılık çeviriye katkı sağlamaktadır gibi araştırma sorularına yanıt aranmıştır. Mevlânâ’nın Farsça şiirleri, derin edebî ve ilahî motifler içerdiğinden, birebir eşdeğer bir çeviri imkânsızdır. Çeviride yaratıcı kuramların uygulanması temel bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır. İlk on sekiz beytin incelemesinde, çevirilerin kaynak kültürden hedef kültüre, Mevlânâ’nın ilâhî mesajlarını, felsefi derinliğini ve mistik çağrışımlarının ahenkle aktarıldığı gözlemlenmiştir. Farsçadan İngilizceye aktarımında Mevlânâ’nın ritim ve ahenginin yansıtıldığı tespit edilmiştir.
Keywords : Mevlânâ, Mesnevî, Şiir Çevirisi, Farsça, İngilizce

ORIGINAL ARTICLE URL