“YÂRÂN” KELİMESİNİN MEŞÂ’İRÜ’Ş-ŞU’ÂRA’DA İŞARET ETTİĞİ ANLAMLAR

Authors : Ayşenur Akpınar

Pages : 31-43

Doi:10.32579/mecmua.1601149

View : 41 | Download : 23

Publication Date : 2025-03-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Yârân, sözlüklerde arkadaş, dost anlamlarında geçen Farsça kökenli bir kelimedir. Türk Edebiyatında ilk kez 14. yüzyılda Gülşehrî’nin “Mantıku’t-Tayr” adlı eserinde kullanılmıştır. 16. yüzyıl tezkireleri içerisinde kullanımı yaygın olan kelime metin içerisinde yer aldığı durumlara göre anlam değişmesine, genişlemesine uğramıştır. Meşâ’irü’ş-Şu’âra üzerine yapılmakta olan tez çalışması içerisinde kelimenin birden fazla anlama gelebilecek şekilde kullanımı olduğu ortaya çıkarılmıştır. Metnin bağlamına bakıldığında kelimenin altı farklı anlama gelebilecek şekilde kullanıldığı görülmektedir. Yârân, tezkire içerisinde âşık, sevgili; arkadaş, dost; şairler; meclis-toplantı çevrelerinde oluşan dostluk; nüfuzlu kişiler; şiirden anlayanlar anlamlarına gelecek şekillerde kullanılmıştır. Bir istek, amaç, eğlence için bir araya gelen insanların oluşturduğu bir topluluk anlamına gelecek şekilde de yer alan kelime eserde 127 kez geçmektedir. 16. yüzyıl şairlerinin yeteneklerini ortaya koyabilmek ve şiirlerinin tanınmasını sağlayabilmek için Yârân\\\'a şiirlerini beğendirmek veyahut Yârân içerisinde yer edinebilmek için çaba harcadıkları tezkire ışığında görülebilmektedir. Tezkire sahibi yârân kelimesini şairlere karşı tutumunu yansıtmak, aynı dönemde yaşadığı ve beğendiği şairlerden bahsetmek için de kullanmıştır.
Keywords : Meşâ’irü’ş-Şu’âra, akran, arkadaş, dost, meclis.

ORIGINAL ARTICLE URL