Mısır Fâtımî Devletinde Yargı, Kâdi’l-kudâtlık ve Sünni Ulemanın Yeri
Authors : İrfan İnce
Pages : 84-105
Doi:10.5281/zenodo.12668025
View : 90 | Download : 81
Publication Date : 2024-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Fâtımî Devletinde yargı daha önceki çalışmalarda farklı açılardan ve değişik düzeyde ele alınmıştır. Bu çalışmalarda her ne kadar Sünnî ulemanın Fâtımî yargı düzenindeki yeri müstakil olarak incelenmemişse de bazı örnekler üzerinden buna yer yer temas edilmiştir. Allouche 525/1131 yılında gerçekleşen dört kadı atamasını konu edindiği makalesinde Fâtımîler’in Mısır hakimiyetiyle birlikte yargı kurumunda gerçekleşen değişikliği ismâilileşme (ismalisation) şeklinde tanımlar. Lev, Salâhuddîn’nin Fâtımî Devleti ve İsmâilî yargıyı sonlandırdığı döneme kadar geçen sürede Fâtîmî hukukunun konumu ve hangi kapsamda uygulandığı sorusunu yargı kurumunun siyasi gelişmeler ve vezirlik kurumuyla ilişkisi, Sünnî hukukun uygulanmasına imkân tanıyan el-meẕhebü’d-dāric uygulaması, 525/1131 yılında gerçekleşen dört kadı ataması ve yargıda görev alan bazı Sünnî ulema örnekleri bağlamında inceler. Biz bu yazıda öncelikle Fâtımî Devletinin kuruluşundan yıkılışına dek yargı kurumunun başını temsil eden Kādılkudâtlık kurumunun tarihini kesintisiz bir anlatım amaçlamaksızın asaleten veya nâib olarak Kādılkudâtlık görevi yapan Sünnî ulema çerçevesinde ana hatlarıyla özetledik. Ayrıca kurumun Fâtımî Devletinde nüfuz çatışmaları içindeki yerini, zaman içinde bürokratik karakterinin belirgin hale geldiğini göstermeye çalıştık. Bu bağlamda Sünnî öğretiden belirgin bir şekilde farklılaşan miras konusunun Fâtımîler açısından ifade ettiği politik anlamı ve Fâtımîler’in başlangıçta sergiledikleri katı tutumun bununla ilişkisini analiz ettik. Fâtımî yargı düzeninin Sünnîler için getirdiği en önemli değişikliğin miras hükümleri konusunda olduğunu kaynaklarda tespit edilebilen örnekler üzerinden gösterdik.Keywords : İslam Hukuku, İslam Hukuku Tarihi, Yargı, Kādılkudât, İsmâilîlik, Sünnîlik, Hukuki Çoğulculuk, Miras Hukuku
ORIGINAL ARTICLE URL