Yusuf Atılgan’ın Canistan Romanında Bağlam Odaklı Deyimlerin Farsça Çevirisinde Eşdeğerlik İncelemesi

Authors : Aysel Yıldız

Pages : 169-196

Doi:10.32330/nusha.1739599

View : 64 | Download : 156

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Atasözü ve deyim gibi kalıplaşmış ifadelerin çevirisi, yalnızca dilsel değil aynı zamanda kültürel bir aktarım süreci olması bakımından çeviribilimin karmaşık alanlarından birini oluşturmaktadır. Diller ve kültürler arasındaki yapısal ve anlamsal farklılıklar, bu tür kalıp ifadelerin erek dile aktarılmasında çeşitli zorluklar doğurmaktadır. Özellikle kaynak kültüre özgü mecazların, hedef kültürde birebir karşılık bulamaması veya okuyucuda aynı çağrışımı uyandıramaması, çevirmenin stratejik ve yorumlayıcı kararlar almasını zorunlu kılmaktadır. Kültürel mirasın önemli bir parçası olan deyimlerin çevirisi, kültürlerarası etkileşim ve iletişimin sağlanması açısından da özel bir önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Yusuf Atılgan’ın Canistan adlı eserinde yer alan deyimlerin Farsçaya çevirilerini, eşdeğerlik bağlamında Mona Baker’ın deyim çeviri stratejisi çerçevesinde önerdiği dört temel başlık doğrultusunda incelenmektedir. Seçilen örnekler, biçimsel ve anlamsal yönden deyimsel nitelik taşıyan; bağlam içerisinde kültürel ve anlatı işlevi olan ifadelerden oluşturulmuştur. Çözümleme sonucunda, çevirmenlerin çoğunlukla benzer anlam ve biçim stratejisini tercih ettikleri; bazı örneklerde ise biçimsel yapıyı korumak yerine anlamı öne çıkararak benzer anlam–farklı biçim ya da açımlama stratejilerine yöneldikleri belirlenmiştir. Bazı örneklerde deyimler tümüyle metinden çıkarılmış, bu da çıkarma stratejisinin uygulandığını göstermektedir. Çalışmada elde edilen bulgular, deyim çevirisinin yalnızca dilsel değil, aynı zamanda kültürel bağlamda da çok katmanlı bir yeniden kurma süreci olduğunu ortaya koymaktadır.
Keywords : deyim çevirisi, çeviri stratejileri, eşdeğerlik, Farsça çeviri, Yusuf Atılgan

ORIGINAL ARTICLE URL