Papalığın Siyonizm Karşısındaki Tutumu ve Kutsal Topraklar Politikası

Authors : Mürsel Özalp

Pages : 99-118

Doi:10.51490/oksident.1665286

View : 91 | Download : 50

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :XIX. yüzyıl sonlarında etnik milliyetçilik eksenli seküler bir hareket olarak doğan Siyonizm’in dünyanın farklı bölgelerindeki Yahudileri Filistin topraklarında toplayarak (aliyah) burada ulusal bir yurt kurma planı daha en başından Papalığın tepkisiyle karşılaşmıştır. Ancak Papalığın Siyonizm’in talep ve meydan okumaları karşısındaki tutumu küresel siyasi atmosfer, bölgede oluşan fiili durum gibi reel politik yanında II. Vatikan Konsilinin (1962-65) yayımladığı Nostra Aetate kararnamesinde de ifadesini bulduğu şekliyle Kilise içerisindeki teolojik dönüşüm çerçevesinde inişli çıkışlı bir seyir izlemiştir. Buna göre Siyonist ideoloji karşısında Papalığın kutsal topraklar politikası geleneksel daimî Yahudi sürgünü anlayışından en azından Kudüs’ün uluslararası statüye alınıp dinî kimliğinin korunmasına, İsrail devletinin resmen tanınmasından kutsal mekânların saygınlığı ve Kilisenin bölgedeki hak yetkilerinin garanti altına alınmasına varıncaya değin geniş bir yelpazede değişim göstermiştir. Bu bağlamda 1897 yılı ağustos ayı sonlarında Basel’de toplanan ilk Siyonist kongrenin hemen öncesinde başlayan Papalığın Siyonist ideolojiye yönelik tavrı Yahudilerin kutsal topraklara göçüne teolojik gerekçelerle ve mutlak bir karşıtlık şeklinde kendisini göstermiştir. Bu dönemde Papalık, Filistin toprakları üzerinde ulusal bir yurt arayışında olan Siyonist faaliyetlere yönelik kendi içinde bazı girişimlerde bulunduğu gibi bölgedeki Hıristiyanların hamisi konumundaki Fransa ve bölgeyi elinde bulunduran Osmanlı Devleti ile de iletişime geçmiştir. Papalığın bu tavizsiz tutumu, Filistin topraklarının 1917 yılında İngiltere tarafından ele geçirilerek akabinde manda idaresinin kurulduğu dönem boyunca da devam etmiştir. Ancak II. Dünya Savaşı ve sonrası değişen dengeler ve tedavüle sürülen Holokost söylemleri ile Papalığın tutumu tedricen değişime uğramıştır. Elbette burada savaş sonrası dönemde Amerika’nın bir süper güç olarak ortaya çıkması ve mevcut Amerikan yönetimlerinin de -günümüze kadar geldiği şekliyle- Siyonizm’i desteklemesi çok etkili olmuştur. 1948 yılında İsrail devletinin kurulması ve sonraki süreçte bölgede yaşanan jeo-politik gelişmeler yanında Papa VI. Paul’ün bölgeyi ziyaret etmesi, II. Vatikan Konsili kararları gibi Kilise içindeki teolojik değişimlerle başlayan kısmi yumuşamayla Papalık Kudüs’ün kutsallığı, kutsal mekânların muhafazası, her din mensubunun buralara serbest erişimi, her bir dinî cemaatin hak ve yetkileri gibi hususları dillendirmeye başlamıştır. Papalığın bu kararsız politikası siyasi veya konjonktürel zorluk ve zorunluluklarından kaynaklanan bir durum olarak görülmüştür. Yine de Papalık bağımsız bir Filistin devleti ve Kudüs’ün statüsüne dair taleplerinden de hiçbir zaman vazgeçmemiş ve bunları çeşitli platformlarda dile getirmiştir. Bu makalede XIX. yüzyıl sonlarından günümüze Kitab-ı Mukaddes topraklarında Siyonist faaliyetlerden kaynaklı yaşanan gelişmelere yönelik katolik endişe, Papalığın başta Kudüs olmak üzere kutsal topraklara yönelik politikası ve yürüttüğü diplomasi ele alınacaktır.
Keywords : Dinler Tarihi, Kutsal Topraklar, Papalık, Vatikan, Siyonizm, Kudüs

ORIGINAL ARTICLE URL