Bankaların İş Modellerindeki Benzerliğin Sistemik Riske Etkisi: Avrupa Örneği

Authors : Lütfi Öztürker, Murat Akbalık

Pages : 877-901

Doi:10.30586/pek.1607691

View : 84 | Download : 81

Publication Date : 2025-09-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Avrupa bankalarının bilançolarından türetilen üç ana unsurun sistemik risk üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Bu unsurlar, batmayacak kadar büyük olup olmama durumu, aktif ve pasif kalemler bazında yapılan çeşitlendirmenin düzeyleri ile iş modelinin diğer bankalarınkine benzerliğidir. Bu çerçevede araştırma, aşağıdaki temel sorulara yanıt aramaktadır: Benzerlik ve çeşitlendirme, sistemik riski nasıl etkiler ve birbirleriyle nasıl etkileşime girer? Bu ilişkiler, batmayacak kadar büyük bankalar ile diğer bankalar için nasıl farklılık gösterir? Benzerlik, çeşitlendirme ve büyüklük arasındaki etkileşimler, sistemik riski nasıl şekillendirir? 25 Avrupa ülkesinden 165 halka açık bankayı içeren panel veri seti üzerinde yapılan regresyon analizleri, bankalar arasında büyüklüğe göre yapılan sınıflandırmaların (batmayacak kadar büyük ve diğerleri) sistemik risk üzerindeki etkileşimli etkileri nasıl düzenlediğini ortaya koymaktadır. Bulgular, iş modeli benzerliğinin ve çeşitlendirme düzeylerinin tek başına etkilerinin ötesinde, bu değişkenlerin birbirleriyle ve banka büyüklüğüyle olan etkileşimlerinin sistemik risk dinamiklerini anlamada kritik rol oynadığını göstermektedir. Özellikle, batmayacak kadar büyük bankalarda benzerliğin sistemik riski artırdığı, aktif çeşitlendirmesinin azalttığı ve pasif çeşitlendirmesinin artırdığı bulunmuştur. Diğer bankalarda ise bu dinamiklerin, pasif çeşitlendirmesi hariç olmak üzere, ters yönde etkiler gösterdiği ortaya konulmuştur. Bu bağlamda, finansal istikrarın sağlanabilmesi için iş modeli benzerliği ile çeşitlendirme düzeylerinin banka büyüklüğü ve ülkeye özgü ekonomik koşullara göre optimize edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Çalışma, Basel regülasyonlarının sistemik risk bağlamında daha kapsamlı bir yaklaşımla yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmekte ve politika yapıcılar için hem mikro hem de makro düzeyde uygulanabilir öneriler sunmaktadır.
Keywords : Sistemik risk, benzerlik, çeşitlendirme, batmayacak kadar büyük, banka regülasyonu

ORIGINAL ARTICLE URL