Mısır Arapçasında Organ Adlarıyla Kurulmuş Bazı Deyimler ve Türkçedeki Karşılıkları

Authors : Rahma Ibrahim Mohammed Abdulatif

Pages : 161-182

Doi:10.70916/buefd.1618063

View : 52 | Download : 37

Publication Date : 2025-06-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Deyimler, bir dilin söz varlığını ve kavram zenginliğini yansıtan önemli yapı taşlarıdır. Toplumların deneyimlerinden ve kültürel birikimlerinden beslenen bu ifadeler, her dilde olduğu gibi Arapça ve Türkçede de geniş bir kullanım alanına sahiptir. Ancak, Arapça-Türkçe deyimler üzerine yapılan çalışmaların genellikle klasik Arapçaya odaklandığı ve modern Arap lehçeleriyle ilgili araştırmaların sınırlı kaldığı gözlemlenmektedir. Bu çalışma, Mısır Arapçasında organ adları içeren deyimlerin Türkçedeki karşılıklarını incelemeyi ve bu bağlamda iki dilin kültürel ve dilsel etkileşimini ortaya koymayı hedeflemektedir. Deyimler çerçevesinde uzun zaman aralarında siyasî malî ve kültürel alışveriş yaşamış iki milletin düşünme tarzı ve dil mantıkları anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda Aziz’in “El-Kinayetu’l-ʿAmmiyye El-Massriye” adlı çalışmasında yer alan organ adları bulunan 50 deyim incelenmiş ve alfabetik sırayla yazılmış, Türkçe karşılıkları tespit edilerek organ adı içermesi ve yapılarının fiil ya da isimle kalıplaşması açısından incelenmiştir. Mısır Arapçası deyimler orijinal biçimleriyle aktarılmış, sözlük anlamları verilmiş ve Türkçe karşılıkları belirlenmiştir. Türkçe karşılıkların tespitinde, başlıca Ömer Asım Aksoy’un “Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü”, Öztürk’ün “Türkiye Türkçesinde Anlamca Kaynaşmış-Deyimleşmiş Birleşik Fiiller” adlı çalışmaları ve Türk Dil Kurumu’nun çevrim içi kaynakları kullanılmıştır. İfade açısından benzemeyen ancak anlam bakımından birbirini karşılayan 39 adet deyim tespit edilirken, her iki dilde hem anlam hem de ifade bakımından birebir eşdeğer 11 adet deyim saptanmıştır. Çalışmanın sonucunda iki dile ait deyim varlığının zenginliği ve deyimlerde organ adlarının ne kadar önemli bir yere sahip olduğu gösterilmiştir.
Keywords : deyimler, organ adları, Mısır Arapçası, Türkçe

ORIGINAL ARTICLE URL