Türkçe ve Ukraynaca’da Hitaplarda Duygusal ve Toplumsal Yansımalar (Türkçe ve Ukraynaca’da Hayvan İmgeleri Örneği)

Authors : Dzhennet Beibudova

Pages : 131-140

Doi:10.70916/buefd.1681786

View : 68 | Download : 42

Publication Date : 2025-06-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Dil, sadece bir iletişim aracı değil, aynı zamanda kültürel bellektir. İnsanlar arası iletişimin temelini oluşturan dilin ardından gelen en önemli unsur hitaptır. Hitap, yalnızca kullanılan kelimenin anlamı ile değil, bu kelimenin nasıl bir ses tonuyla söylendiğiyle de derinlik kazanır. Özellikle “sen”, “siz” ya da özel isimlerle yapılan hitaplarda ses tonuna yüklenen duygular (sevgi, öfke, şaşkınlık vb.) karşı tarafın algısını şekillendirir. Bu bağlamda, insanın birine doğrudan ismiyle değil de sevgi ve şefkat içeren mecazlarla hitap etme ihtiyacı duyduğu görülür. Hitap biçimleri, hem Türkçe’de hem Ukraynaca’da toplumsal değerlerin, düşünsel yapının ve kolektif zihniyetin izlerini taşır. Bu dillerde sıkça başvurulan hayvan metaforları, antropomorfik eğilimlerle şekillenerek mecaz gücünü ortaya koyar. Örneğin Türkçede “kuzum” ifadesi çocuklara sevgiyle hitap etmek için kullanılırken, Ukraynaca’da benzer işlevi “Мій зайчик” (tavşanım) görmektedir. Ancak aynı hayvanlara atfedilen özellikler diller arasında farklılık gösterebilir. Türkçede \\\"koç\\\" güç ve cesareti simgelerken, Ukraynaca’da karşılığı olan “баран” (koyun), akılsızlık ve yönsüzlük gibi olumsuz çağrışımlara sahiptir. Bu çalışma, Türkçe ve Ukraynaca’daki hayvan temelli hitapların olumlu ve olumsuz anlamlarını nitel yöntemlerle analiz ederek kültürel farkları ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Keywords : : Türkçe, hayvan adları, hitap, Ukraynaca.

ORIGINAL ARTICLE URL