Veteran Atletlerin Yeme Bağımlılığı Eğilimlerinin Araştırılması
Authors : Recep Tekin, Halit Harmancı, Mert Kayhan, Çetin Özdilek
Pages : 36-51
Doi:10.53025/sportive.1430246
View : 118 | Download : 119
Publication Date : 2024-06-10
Article Type : Research Paper
Abstract :Son yıllarda rekreasyonel amaçlı spor yapan ve yarışma düzeyinde atletizm sporu ile ilgilenen erişkin bireylerin sayısında ciddi artış meydana gelmiştir. Bu çalışmanın amacı veteran atletlerin yeme bağımlılığı eğilimlerinin belirlenmesi ve aşırı yeme isteği uyandıran gıdaların tespit edilmesidir. Çalışmaya, yaşları 41.16 ± 7.11 arasında değişen 105 kadın %40.5 ve 154 erkek %59.5 toplam 259 veteran atlet gönüllü olarak katılmıştır. Araştırmanın amacına göre veteran atletlerin yeme bağımlılıklarının belirlemek için Gearhardt ve arkadaşları tarafından 2009’da geliştirilen, geçerlilik ve güvenilirlik çalışması 2012 yılında Bayraktar ve ark. tarafından yapılmış olan Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulguların değerlendirilmesinde IBM SPSS istatistik 26 programı kullanılmıştır. Bulguların değerlendirilmesi için tanımlayıcı istatistikler, frekans analizi, bağımsız gruplar için t testi ve korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır. Sonuçlar 0.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Bu çalışmaya katılan 259 kişiden 191 tanesi yeme bağımlılığı tanısını karşılamazken, 68 kişide yeme bağımlılığı görülmüştür. Ayrıca ölçekte yer alan aşırı yeme isteği uyandırdığı için aşırı yemekten dolayı sorun yaşanan gıdalar listesinde ilk sırada %49.8 ile çikolata/gofret olurken, %45.1 cips ve %37.1 ile kola/gazoz takip etmiştir. Diğer yandan, ekmek (%18.5) ve peynir (%16.6) gibi daha temel gıda maddeleri de bazı bireyler için aşırı yeme isteği uyandırabilir, ancak bu oranlar işlenmiş gıdalara kıyasla daha düşüktür. Ayrıca, sağlıklı olarak kabul edilen gıdalar (örneğin, havuç %8.5, marul %6.5, elma %12.0) arasında aşırı yeme isteği uyandırma oranlarının oldukça düşük olduğu görülmektedir. Eğitim durumu ile ilgili bulgular, özellikle ilköğretim ve ortaöğretim düzeyindeki bireylerin lisans ve üzeri eğitim seviyesine sahip bireylere göre anlamlı derecede yüksek yeme bağımlılığı puanlarına sahip olduğunu göstermektedir (p<0.05). Bu da eğitimin bireylerin yeme davranışları üzerinde önemli bir etkisi olabileceğini düşündürmektedir. Diyetisyen yardımı alan atletlerin yeme bağımlılığı puanlarının, diyetisyen yardımı almayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğunu göstermektedir (p<0.05). Bu sonuç, profesyonel beslenme danışmanlığının, bireylerin yeme davranışları üzerinde önemli bir etkiye sahip olabileceğini ve belki de diyetisyen yardımı arayan bireylerin daha yüksek yeme bağımlılığı sorunlarıyla mücadele ettiğini düşündürmektedir. Antrenman öncesi besin tüketen atletlerin yeme bağımlılığı puanlarının, tüketmeyenlere göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Antrenman esnası besin tüketimi durumunda, puanlar arasında bir fark gözlemlenmiştir (p<0.05). Antrenman sonrası besin tüketimi durumunda ise, yeme bağımlılığı puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamaktadır (p<0.05). Bu sonuçlar, antrenman rutinlerinin ve beslenme zamanlamasının atletlerin yeme bağımlılığı üzerinde etkili olabileceğini göstermektedir, özellikle antrenman öncesi beslenme en belirgin etkiye sahiptir. Sonuç olarak çalışmaya katılan veteran atletlerin büyük çoğunluğunda yeme bağımlılığı eğilimi olmadığı görülmüştür. İleriki çalışmalarda farklı spor branşlarında ve yaş gruplarında etkisi araştırılabilir.Keywords : Yale Yeme Bağımlığı Ölçeği, Beslenme, Yeme Bağımlılığı
ORIGINAL ARTICLE URL