İfk Hadisesi’nin Sosyal Psikolojik Tezahürleri ve Hz. Âişe`nin Dinî Başa Çıkma Süreci

Authors : Hatice ERDOĞAN, Prof. Dr. Asım YAPICI

Pages : 43-73

Doi:https://doi.org/10.5281/zenodo.15742447

View : 41 | Download : 0

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın temel problemi, İfk Hadisesi bağlamında Hz. Âişe’nin yaşadığı psikolojik sıkıntılarla nasıl başa çıktığıdır. Araştırmanın amacı, iffetli bir kadına yöneltilen iftira ve dedikoduların sosyal psikolojik analizini yapmak ve Hz. Âişe’nin bu süreçte geliştirdiği başa çıkma stratejilerini tespit etmektir. Nitel araştırma desenine sahip bu çalışmada, veriler literatür taraması (doküman analizi) yoluyla elde edilmiştir. Bu kapsamda, klasik ve çağdaş İslam tarihi kaynaklarına başvurulmuş, ulaşılan bulgular Pargament’in dinî başa çıkma kuramı temel alınarak analiz edilmiştir. Ayrıca McDonald ve Gorsuch’un “Tanrı’ya teslimiyet ve rıza” yaklaşımına da yer verilmiştir. Psikotarihsel ve psikobiyografi çözümlemelerin tercih edildiği araştırmada; Hz. Âişe’nin yaşadığı yalnızlık, belirsizlik, sosyal izolasyon ve nihayetinde gelen vahiy ile yeniden kazandığı toplumsal statü; onun dinî bağlılığı, manevî dayanıklılığı ve psikolojik direnci üzerinden yorumlanmıştır. Bu kriz, sadece tarihsel bir vaka olarak değil, aynı zamanda evrensel bir insan deneyimi ve psikolojik başa çıkma örneği olarak değerlendirilmiştir. Böylece tarihsel süreçte birey ve toplumu etkileyen travmalar karşısında inananların dinî başa çıkma biçimlerinin, dönemin şartları ve kültürel bağlamda nasıl şekillendiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Betimleyici analiz tekniğiyle yürütülen çalışmada tarihsel bağlam, toplumsal yapı ve kadın kimliği dikkate alınmıştır. Hz. Âişe’nin yaşadığı hadise karşısında kendini savunması, ardından gelen sessizliği, sabrı, tevekkülü ve teslimiyeti psikolojik ve manevî açılardan yorumlanmaya çalışılmıştır. Elde edilen bulgulara göre Hz. Âişe, kendisini derinden sarsan ve yıpratan zina isnadına karşı masumiyetinden emin şekilde kendini savunmuş, bu süreçte sosyal destek arayışına girmiş veannesi, babası ve yakın çevresinden destek görmüştür. Sonuçta hem bireysel mücadelesini sürdürmüş hem de ilahî adaletin tecellisini beklemiştir. Nitekim Hz. Peygamber’e gelen vahiy ile masumiyeti ortaya konmuştur. Bu durum Hz. Âişe’nin iş birlikli dinî başa çıkma stratejisini benimsediğini göstermektedir.Ancak bu aşamaya gelene kadar farklı başa çıkma biçimlerini de deneyimlediği görülmektedir.Bu da dinî başa çıkmanın tek biçimli değil çok boyutlu bir süreç olduğunu, inançlı ve dirençli bireylerin bu tür krizlerden güçlenerek çıkabileceğini göstermektedir.
Keywords : Din Psikolojisi, İfk Hadisesi, Hz. Âişe, Kalıp Yargılar, Dinî Başa Çıkma

ORIGINAL ARTICLE URL