Çeviribilim Alanında Yeni Açılımlar: Ekoçeviri Alanında Bir Model Önerisi ve Örnek Bir Çalışma

Authors : Sezen Ergin Zengin, Sinem Sancaktaroğlu Bozkurt

Pages : 19-44

Doi:10.37599/ceviri.1636442

View : 154 | Download : 114

Publication Date : 2025-05-28

Article Type : Research Paper

Abstract :İnsanmerkezci düşüncenin yıkıcı bir tezahürü olan iklim krizi, insan kaynaklı çevresel yıkıma karşı koymak için disiplinler arası çabaları harekete geçirmiştir. Çeviribilim de bu çabalara kayıtsız kalmamıştır. Bu bağlamda insan ve doğa arasındaki ilişkiyi çeviri temelinde ele alan ekoçeviri, doğa ve hayvanlara dair unsurların temsiline aracılık etme ve çeviri nosyonunu insandışı unsurları da kapsayacak şekilde genişletme vizyonuyla posthümanist, eleştirel bir yaklaşım sunmaktadır. Çalışmamız, soyut kuramsal tartışmaların faydasını göz ardı etmeden, öğrenciler ve araştırmacıların ekoçeviri alanında inceleme yapmalarını kolaylaştıracak somut unsurların paylaşıldığı bir model önerisinde bulunmaktadır. Metin analizi ile görseller, kapak, önsöz gibi öğeleri içeren yan metin analizinden oluşan ve ‘hayvanları özne olarak inşa etmek’, ‘sınırları aşmak’, ‘türlerarası aracılık’ başlıkları altında ekomerkezci unsurların tespiti ve aktarılmasını hedefleyen model, özellikle alanyazında ihmal edilen insandışı hayvanların temsili üzerinden şekillendirilmiştir. Antroposen çağının getirdiği sorunlarla mücadele edebilmek için çeviribilim bölümlerinin ekoçeviri alanında uygulamaları derslere ve araştırmalara entegre etmeleri son derece önem taşımaktadır. İnsanmerkezci/ekomerkezci yaklaşımları ayırt edebilme, ekomerkezci değerleri çeviride kayba uğramadan erek kültüre aktarabilme, insanmerkezci yaklaşımları aktivist bir duruşla ikame edebilme gibi becerilerle donatılacak çeviribilim öğrencileri ve araştırmacılar bu disiplinleri aşan mücadelenin dikkate değer bir parçası olacaklardır. Önerdiğimiz model bu çabayı kolaylaştırmayı hedeflemektedir. Modelin uygulaması ise Greta and the Giants adlı çocuk kitabı üzerinden yapılmıştır. Genç iklim aktivisti Greta Thunberg’den ilham alınarak yazılan ve yoğun ekomerkezci unsurlar barındıran kitabın işlediği konu, karakterler, kurgu, söz sanatları, görseller, kelime seçimleri, metaforlar, zamir kullanımı gibi hem içerik hem de biçime dair unsurlar bu makalede incelenmiş ve kitabın Türkçe çevirisi Greta Devlere Karşı’nın da eserin asıl amacından sapmadığı hatta çevirmenin seçimleriyle metnin ekomerkezci duruşunun daha da güçlendiği görülmüştür.
Keywords : ekoçeviri, insandışı hayvanlar, insandışı eyleyicilik, çocuk edebiyatı

ORIGINAL ARTICLE URL