Eko-çeviri Bağlamında İngilizceden Türkçeye Bir Çocuk Yazını Yapıtı ve Çevirisinin İncelenmesi

Authors : Yeşim Sönmez Dinçkan

Pages : 42-60

Doi:10.37599/ceviri.1679644

View : 138 | Download : 115

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Research Paper

Abstract :İklim değişikliğinin ve küresel ısınmanın artık ciddi bir sorun olarak karşımıza çıktığı günümüz dünyasında çeviribilimin de bu konudaki olası rolünün farkına vararak çaba sarf etmesi gerektiği ifade edilmektedir. Badenes & Coisson, çevirmenlerin dizgesel bir değişikliğe etki edebilmeleri için kullanabilecekleri üç farklı eko-çeviri yaklaşımından söz eder. Bunlardan birincisi; doğanın kaynak metinde kendi sesinin olduğu ancak çeviride bu sesin susturulduğu yazın yapıtlarını tekrar okumak ve bu bilinçle tekrar çevirmek; ikincisi, ekolojik bir dünya görüşü sunan ancak henüz çevrilmemiş yapıtları çevirmek; üçüncüsü de aslen ekolojik bir bakış açısı sunmayan yapıtları manipülasyon yolu ile çevirmek ve bu sayede yeni ve artık ekolojik olarak nitelendirilebilecek bir metin yaratmaktır (2015, s. 360). Çeviribilimciler için bunu yapmanın bir yolu da bugünün çocukları yakın geleceğin yetişkinlerinin yalnızca eğitici kitaplarla değil aynı zamanda yazın yapıtları aracılığıyla bu farkındalığı kazanmasına yardımcı olmaktır. Bu çalışmada, bu amaçla, Shannon Hale tarafından (yeniden) yazılmış The Goose Girl (2005) adlı çocuk romanının İngilizceden Türkçeye çevirisi eko-çeviri bağlamında incelenmiştir. Badenes & Coisson’un ikinci yaklaşımında dile getirdiği üzere ekolojik bir dünya görüşü sunan romanın çevirisinde bu bakış açısının ne ölçüde yansıtıldığı konusu ele alınmıştır. İncelemede, romanda yer alan çevreci bakış açısının örneğin hayvanların birinci tekil şahıs olarak konuşturulmasının ve sıklıkla doğayla ilgili terimleri kullanarak yaratılan söz sanatlarının çeviride erek dil ve kültüre ne ölçüde aktarıldığı örneklerle irdelenmiştir. Son olarak da örneklerden elde edilen veriler eko-çeviri bağlamında yorumlanmıştır.
Keywords : Çeviri süreci, çocuk yazını, kültür, ekoloji, eko-çeviri

ORIGINAL ARTICLE URL