GÜNÜMÜZDE TÜRKOLOJİ ÖĞRETİMİNİN İÇİNDE BULUNDUĞU SORUNLAR - V

Authors : Aysu Ata

Pages : 71-82

Doi:10.32321/cutad.1668485

View : 259 | Download : 208

Publication Date : 2025-06-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Aynı adla yayımlanan makale serimin beşincisi olan bu yazı, benim 35 yıllık akademik hayatıma başladım başlayalı gözümü onunla açtığım ve sanırım onunla da kapatacağım Rabguzi’nin Kısasü’l-Enbiya adlı eseri için yazılan bir makale ile ilgilidir. Adı geçen Kısasü’l-Enbiya’nın Londra nüshasını esas alan 1997 ve 2019’daki yayınlarımda C. Gronbech’in 1948 yılında basılan tıpkıbasım çalışmasından metni okuduğumu söyleyebilirim. Ancak ikinci baskısının en son aşamasında British Museum’dan nüsha getirtilip baskıya verildi. İkinci yayında son sayfası dışında tam bir nüsha olan, olay kurgusu bakımından Londra nüshası ile sadece kullanılan kelimelerde farklılıklar taşıyan Tahran nüshası, arkaik özellikler içerdiği görünümü veren diliyle bazı düzeltmeler yapılmasına, eksikliklerin giderilmesine yardımcı oldu. Ayrıca yeri gelmişken Kısasü’l-Enbiya’nın en kısa zamanda gerçekleşecek yeni baskısında Türkiye Türkçesine aktarımının da olacağını haber vermek isterim. Yayınlarında H. E. Boeschoten ve ekibi de nüsha karşılaştırmalı ortaya koydukları çalışmayı 1995 ve 2015’te gerçekleştirmişlerdir. 1995’teki yayında, Londra nüshasını (A) esas alınmış, St. Petersburg’da bulunan iki nüsha (B ve C) ile karşılaştırılmıştır. 2015’teki yayında ise yine aynı nüshayı esas alarak hazırlanan metinde önceki yayında karşılaştırılan St. Petersburg nüshalarının yanı sıra Tahran ve Bakü nüshaları da karşılaştırılmıştır. Tahran nüshasında Londra nüshasında olmayan Hz. İsa ve Hz. Muhammed arasında yer alan bölüm ile İncil’den malzemeler – ki St. Petersburg nüshasında da yer alır- bulunur. Bu kısımlar, sonradan yapılmış eklenti olarak kabul edildiğinden Boeschoten tarafından birinci baskıda ek olarak verilmiş, ikinci baskıda ise metin bütünlüğüne dâhil edilmiştir. Tahran nüshasının tamamını değilse de belli bir fikir edinecek kadar kısmını okudum. Eserin baş tarafındaki eksikler haricinde, 110v-111r arasına girecek T151b-T175b’ye kadarki Eyyub, Şuayb ve Musa Peygamber kıssalarını Tahran nüshasından tamamladım. Tahran nüshasının tamamını kendim okumasam da bir doktora öğrencime 3 Eylül 2024’te bitirdiği tez için konu olarak verdim: Tezin adı “Kısasü\\\'l-Enbiyâ (Rabgûzî) Tahran Nüshası (Transkripsiyonlu Metin), Tahran ve Londra Nüshaları Arası Eşanlamlılık”. Yani Kısasü’l-Enbiya’nın Tahran nüshası hakkında söz söyleyecek yetkinlikte olduğumu belirtirim. Ayrıca bugüne kadar, Kısasü’l-Enbiya’nın Londra nüshasını esas alan pek çok yüksek lisans ve doktora tezi yapıldığını ayrıca pek çok makalenin kaynakçasında bu eserin adının yer aldığını söyleyebilirim. Önsöz’ün ilk cümlesinde bu makaleyi yazmama sebep olan yazı ise Samet Onur tarafından yazılıp 2024 yılında Türkiyat Mecmuası’ nın 34. Cilt, 2. sayısında yayımlanmıştır. İngilizce yazılan makalenin adı “Which is the Oldest Manuscript of Rabghuzi’s Qisas al-Anbiya?” Türkçeye çevirisiyle ise “Rabgûzî’nin Kısasü’l-Enbiyası’nın En Eski Nüshası Hangisidir?”
Keywords : Rabguzi, Kısasü’l-Enbiya, Harezm Türkçesi, Londra Nüshası, Tahran Nüshası

ORIGINAL ARTICLE URL