BÛSÎRÎ (ö. 696/1297?)’NİN KASÎDE-İ BÜRDE’SİNİN MÜTERCİMİ BELİRSİZ MANZUM BİR TERCÜMESİ

Authors : Hamza Koç

Pages : 352-381

Doi:10.15247/devdergisi.1631253

View : 62 | Download : 56

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Hz. Muhammed’i övmek ve onun vasıflarını anlatmak için yazılmış manzumelere na˘t adı verilmektedir. Ka˘b b. Züheyr (ö. 24/645?) ile Bûsîrî (ö. 696/1297?)’nin Hz. Peygamber’e duydukları derin muhabbetin bir tezahürü olarak Arapça kaleme aldıkları ve İslam dünyasında ciddi bir ilgiye mazhar olan kasideleri, na˘t türünün en güzel örneklerindendir. Ka˘b’ın; ilk beytinin başında geçen Bânet Su˘âd ifadesiyle anılan ya da Hz. Peygamber’in kendisine hediye ettiği hırkaya istinaden Kasîde-i Bürde adıyla bilinen şiiri, bu türe öncülük etmiş ve Bûsîrî’nin asıl ismi el-Kevâkibü’d-Dürriyye fî Medhi Hayri’l-Beriyye olan kasidesine de ilham kaynağı olmuştur. Bûsîrî’nin; ömrünün son demlerinde yakalandığı felç hastalığından kurtulmasına vesile olduğu için Kasîdetü’l-Bür’e, kafiye harfinden dolayı el-Kasîdetü’l-Mîmiyye ve rüyasında Resulullah’ın elinden hırka giydiğine dair rivayete dayanarak Kasîdetü’l-Bürde şeklinde şöhret bulan bu manzumesi, gerek yazılış hikâyesi gerekse edebî gücü bakımından Ka˘b’ın şiirini aşmayı başarmış ve manzum veya mensur biçimde defalarca dilimize tercüme edilmiştir. Ahmed-i Rıdvân (ö. 1528-1538?), Kemâl Paşa-zâde (ö. 1534), Şemseddin Sivasî (ö. 1597) ve Nahîfî (ö. 1738) gibi tanınmış şairlerin yanı sıra belli bir üne kavuşamamış birçok şairin nazmen Türkçeye çevirdiği bu meşhur na˘tın mütercimi meçhul tercümeleri de oldukça fazladır. Bu çalışmada Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’sine kim tarafından ve ne zaman yapıldığı belirsiz olan manzum bir tercüme ele alınacaktır. Diğerlerinden farklı olarak mesnevi nazım biçimi ve fe˘ilâtün mefâ˘ilün fe˘ilün kalıbı ile kaleme alınan tercümenin tespit edilebilen tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Lala İsmail 728/1 numarada kayıtlıdır. Makalede öncelikle Ka˘b b. Züheyr ile Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’leri hakkında bilgi verilecek, ardından tercümenin şekil ve muhteva hususiyetleri üzerinde durulacak ve 137 beyitten oluşan çeviri yazılı metni sunulacaktır.
Keywords : Klasik Türk Edebiyatı, Bûsîrî, Kasîde-i Bürde, Manzum Tercüme, Mesnevi

ORIGINAL ARTICLE URL