Semâha Tabiri Özelinde Anlam Değişmelerinin Hadis Çevirilerinde Yol Açtığı Çeviri Sorunları

Authors : Mehmet Ali Çalgan

Pages : 514-530

Doi:10.52637/kiid.1731740

View : 289 | Download : 181

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Hadislerin tercümelerinde yapılan hatalar, çeviri sorununun büyüklüğü nispetinde, aktarılmak istenen nebevî mesajın kaybına yol açmaktadır. Bu ciddi duruma rağmen yine de çeviri konusuna gerekli ihtimamın her zaman gösterilmediği yapılan bazı hatalı ve dikkatsiz çevirilerden anlaşılabilmektedir. Dolayısıyla hadislerin doğru bir şekilde tercümesi konusu güncelliğini ve önemini korumaya devam etmektedir. Hadis çevirisi için sadece Arapça bilgisi yeterli olmayıp hadis konusunda uzman ve ciddi bir hadis birikimine sahip olmak da gereklidir. Bu makalenin konusunu imanı sabır ve semâha olarak niteleyen bir hadisin doğru manasının tespiti ve yapılmış olan Türkçe tercümelerin değerlendirilmesi teşkil etmektedir. Çalışmamızın amacı ise hadis çevirilerinde yaşanabilecek muhtemel sorunlara dair ilginç bir örnek olay (vaka çalışması) sunarak hadis çevirisi konusunun önemi hakkında farkındalığın gelişmesini sağlamaktır. Genellikle bir hadisin metninde anlamı bilinmeyen bir kelime olması durumunda bu kelimenin anlamını tespit için bir araştırma ihtiyacı hissedilmektedir. Ancak incelememize konu olan hadiste geçen semâha kelimesi mütercimlerin zihnine aynı kökten türemiş olan “müsamaha” kelimesini çağrıştırmış, mezkûr kelime de günümüzdeki yaygın kullanımdan hareketle “hoşgörü” olarak çevrilmiştir. Ancak ilgili hadis üzerine doküman analizi ve mukayese yöntemine başvurarak yaptığımız araştırma neticesinde gerek klasik Arap dili kaynaklarında gerek garîbu’l-hadîs eserlerinde gerek hadis şerhlerinde gerekse de klasik İslâm ahlakı eserlerinde incelememize konu olan hadiste geçen semâha kelimesine asıl olarak “cömertlik” anlamının verildiği görülmüştür. Sonuç olarak mevcut tercümelerde farkında olmadan semâha kelimesinin aslî anlamı olan “cömertlik” anlamına işaret edilmemiş ve hadisin manasının önemli ölçüde değişmiş olduğu anlaşılmıştır. Araştırmamız mevcut hadis çevirilerinin sıhhatini tespit amaçlı benzer araştırmalara duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır. Nitekim çalışmamızda karşılaşılan sorun nadir rastlanabilecek türden bir durum olarak görülse de tercüme hataları üzerine yapılan çalışmalarda hadislerde geçen kelimelerin manalarının doğru tespit edilmemesinin yaygın bir sorun olduğu ve bu durumun ciddi mana kayıplarına yol açabildiği görülmektedir.
Keywords : Hadis, Tercüme, Çeviri, Anlam, Yorum, Çeviri Hataları

ORIGINAL ARTICLE URL