Adliye Müfettişi Seyyid Mehmed Âsım Bey’in Şark Vilayetlerindeki Bazı Meselelere İlişkin Raporu (1881) Ve Raporun Mütalaası

Authors : Tarık Ziya Arvas

Pages : 125-149

Doi:10.29157/etusbed.1305004

View : 51 | Download : 26

Publication Date : 2024-05-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Adliye Müfettişi Seyyid Mehmed Âsım Bey, 1879 yılında geçici görevle Şark vilayetlerine gönderildi. Bölgede yirmi bir ay kalan müfettiş, bu süre zarfında gözlemlediği bazı meselelere dair bir rapor hazırlayarak 1881 yılında hükümete sundu. Raporda Berlin Antlaşması gereğince başlatılan Anadolu Islahatı, Batılıların bu ıslahatlara gösterdiği ilgi, bölgedeki nüfus durumu, Nasturi ve Ermenilerin sebep oldukları problemler, Müslüman ve gayrimüslim münasebetleri, Ermenilerin şikâyetleri ve bu şikâyetlerin temelsizliği, halkın geçim ve geçim kaynakları, asayiş hadiseleri, Müslüman halkın ve bölgenin kalkındırılmasının gerekliliği, ekonomik ve kültürel kalkınmanın nasıl sağlanacağı hususlarına yer verilmektedir. Bunun yanında raporda, siyasi, sosyal ve ekonomik açılardan Kürt ve Ermenileri mukayese eden bilgiler de yer almaktadır. Rapor, hazırlandığı dönemin önemine binaen merkezi idareyi önemli hususlarda bilgilendirdiği gibi günümüz araştırmalarına da kaynak sağlayabilecek niteliktedir. Bu çalışmada raporun transkripsiyonuna yer verilmiş ve burada yer alan bilgiler konularına göre başlıklandırılarak arşiv belgeleri, anılar, seyahatnameler ve araştırma eserleri üzerinden mütalaa edilmiştir.
Keywords : Şark Vilayetleri, Rapor, Mütalaa, Ermeni, Kürt, Nasturi

ORIGINAL ARTICLE URL