GÖYNÜKLÜ EMÎR HÜSEYİN ENÎSÎ’NİN TERCEME-İ TEZKİRETÜ’L-EVLİYÂ ADLI ESERİ

Authors : Suat Donuk

Pages : 803-827

Doi:10.58659/estad.1819862

View : 95 | Download : 161

Publication Date : 2025-12-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Ferîdüddîn Attâr’ın Tezkiretü’l-evliyâ adlı eseri İslam dünyasına mensup yetmiş iki meşhur velinin menkabelerini sade ve samimi bir biçimde sunmaktadır. Biyografik anlatımları ve tasavvufî kavramları aklî yorumlardan ziyade saf duygu ve coşku üzerinden ele almaktadır. Bu özellikleriyle İslam dünyasında büyük ilgi görmüş, aralarında Türkçenin de olduğu farklı dillere tercüme edilmiştir. Türkçeye çeviriler arasında en eski tarihli tercümenin XIII. yüzyıla ait olduğu tahmin edilmektedir. Anadolu sahasında Aydınoğlu Mehmed Bey, Sultan II. Murad, Umur Bey ve Candaroğlu İsfendiyar’a sunulanlar dikkat çekerken, anonim nitelikli çeviriler ve Doğu Türkçesiyle yapılan tercümeler de literatürde yer bulmuştur. Bu zengin çeviri geleneğinin ürettiği ancak kaynakların bildirmediği veya henüz tespit edilmemiş tercümeler de olabilir. Bunlardan biri olan Göynüklü Emir Hüseyin Enîsî’nin Terceme-i Tezkiretü’l-evliyâ adlı eseri literatürde daha önce zikredilmemiş özgün bir örnek özelliği taşımaktadır. Ünik nüshası McGill Üniversitesi İslâmî Çalışmalar Enstitüsü Kütüphanesi’nde bulunan eser, Batı Türkçesiyle kaleme alınmış olup yetmiş velinin biyografisini içermektedir. Müellif, eseri Göynük’teki bir müezzinin talebi üzerine hazırlamış; anlaşılması güç, sanatlı bölümleri ve bazı detaylı açıklamaları metin dışı bırakmıştır. 16. yüzyıla ait eserin dil ve anlatımı klasik Osmanlı nesrinden farklı olarak Türkçe kelimelere ağırlık veren, seciden uzak, açık ve anlaşılır bir yapıdadır. Bu yönleriyle Terceme-i Tezkiretü’l-evliyâ hem tasavvufî biyografi geleneği hem de Türk dil tarihi açısından kıymetli bir kaynak hüviyetindedir. Bu makalede Göynüklü Hüseyin Enîsî’nin Terceme-i Tezkiretü’l-evliyâ adlı eseri tanıtılmış, örneklem oluşturması gayesiyle Terceme-i Tezkiretü’l-evliyâ’nın mukaddimesi ve ilk biyografisinin çeviri yazılı metni paylaşılmıştır.
Keywords : Göynüklü Hüseyin Enîsî, Terceme-i Tezkiretü’l-evliyâ, Tezkiretü’l-evliyâ, Biyografi, Osmanlı Nesri, 16. Yüzyıl

ORIGINAL ARTICLE URL