Konya’da Osmanlı Geç Dönemi Minberlerine Bir Örnek: Ahırlı Merkez (İlyas Fakih) Camisi Minberi

Authors : Ayşe Nur Taşdelen, Ali Baş
Pages : 1563-1582
Doi:10.32709/akusosbil.1670558
View : 92 | Download : 155
Publication Date : 2025-12-22
Article Type : Research Paper
Abstract :Minber, camilerde Cuma ve Bayram günlerinde hatibin çıkarak hutbe okuduğu, kapısı, merdiveni ve en üst bölümünde sahanlığı bulunan işlevsel, sembolik ve estetik açıdan oldukça önemli yapı elemanıdır. İlk minber, Medine’de, Mescid-i Nebevi’de görülür. Hz. Muhammed’in (s.a.v) hutbeyi ayakta okuduğunu ve yorulduğunu gören ashap gölgeliği taşıyan hurma ağacından direğe yaslanmasını istemişlerdir. Daha sonra ılgın ağacından 1 m yüksekliğinde ve arkasında dayanacak üç sütunu bulunan üç basamaklı bir minber yapılmıştır. Minberlerin en erken örneği Kuzey Afrika’da Kayrevan’da yapılan ahşap minberdir. Anadolu Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı döneminde de oldukça önemli örnekleri verilmiştir. Ahırlı Merkez Camii mimari ve süsleme özellikleri ile Konya’da Geç Osmanlı dönemine tarihlenen ahşap direkli camilerin önemli bir temsilcisidir. Cami dıştan oldukça sade bir tasarıma sahip iken içte hem camiyi oluşturan ana ögeler hem de iç donatı elemanları zengin ahşap süsleme özelliklerine sahiptir. Bu iç donatı elemanlarından konumuzu oluşturan ahşap minber; form, teknik ve süsleme anlayışı açısından dönemin özelliklerini yansıtmaktadır. Harimin güneybatı yönünde duvara bitişik olarak inşa edilen minberin her iki tarafı da aynı süsleme kompozisyonuna sahiptir. 2.47 x 3.49 m ölçülerindeki minberin giriş tacı, aynalık altı, aynalık, korkuluk, köşebent, geçit, geçit üstü, köşk yan panosu, kasnak, külah ve alem bölümleri form itibariyle Türk-İslam sanatında oluşan klasik şemayı sürdürmekteyken, giriş ve köşk bölümlerinde değişim söz konusu olmuştur. Merkez Camii minberinde yapım tekniği olarak çakma, süsleme olarak da kündekari ve oyma teknikleri uygulanmıştır. Hem yapım hem de süsleme tekniği olarak uygulanan kündekari tekniği, minberin aynalık bölümünde görülmektedir. Minberde bitkisel ve geometrik motiflerden oluşan oldukça zengin bir süsleme repertuvarı sunmaktadır. Süsleme kompozisyonlarını oluşturan motiflerde, Geç Osmanlı döneminde etkili olan batılı üslup ve taşra üslubunun etkisini görmek mümkündür.
Keywords : Minber, Ahşap, Konya, Geç Osmanlı, Taşra Üslubu

ORIGINAL ARTICLE URL