Türkçeden Türk İşaret Diline makine çeviri sistemi

Authors : Hüsnü Erten, Nursal Arıcı

Pages : 1715-1730

Doi:10.17341/gazimmfd.1283219

View : 105 | Download : 140

Publication Date : 2025-08-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada işitme engellilerin iletişimde yaşadığı problemlerin çözümüne katkı sağlamak amacıyla Türkçe metinlerden Türk İşaret Dili (TİD) arasında otomatik çeviri sistemi önerilmektedir. Az kullanıcısı olan dillerin genelinde yaşanan eşlenik veri eksikliği, Türkçe ve TİD için de geçerlidir. Bu durum Türkçeden TİD’e yapılan istatistiksel tabanlı çevirilerin başarısını olumsuz etkilemektedir. Bu çalışma ile Türkçeden Türk İşaret Diline 3000 cümlelik eşlenik veri seti oluşturularak alandaki eşlenik veri eksikliğinin giderilmesine katkı sağlanmıştır. Çalışmada kural tabanlı ve istatistiksel tabanlı çeviri yöntemleri birlikte kullanılarak, veri azlığından kaynaklı çeviri başarısı düşüklüğünün önüne geçilmeye çalışılmıştır. Ham verinin testinden elde edilen BLEU (Bilingual Evaluation Understudy) skoru, % 6,58 olup morfolojik analizden geçirilerek % 10,58 seviyesine çıkarılmıştır. Morfolojik analizden elde edilen bilgilerle yapılan kural tabanlı çeviri sistemi ile de istatistiksel çevirinin başarısı % 32,92 seviyesine çıkartılmıştır. Ayrıca, ilk defa bu çalışmada, çevirinin görselleştirilmesi aşamasında kelime grupları arasında zamansal boşluk bırakılarak yanlış konumlandırmadan kaynaklanan anlam yanılgıları azaltılmaya çalışılmıştır.
Keywords : Makine çevirisi, İstatistiksel çeviri, Kural tabanlı çeviri, Türkçe, Türk İşaret Dili

ORIGINAL ARTICLE URL