Anlatının Sessiz Diyaloğu Mehlika Sultana Aşık Yedi Genç'te Metinlerarasılık

Authors : Özgül Özbek Giray

Pages : 2081-2092

Doi:10.21547/jss.1680173

View : 199 | Download : 513

Publication Date : 2025-10-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Temelini Rus biçimcilerinden alan metinlerarasılık kavramı bir metnin bir veya birden fazla metinle kurduğu ilişkiyi esas alır. Metinlerarasılık kuramında her metin, kendisinden önce yazılmış başka metinlerle açık ya da örtük biçimde ilişki kurar. Metinlerarasılık, yazarın bilinçli olarak bir metni başka metinlerle ilişkilendirmesiyle değil, aynı zamanda okurun edebi ve kültürel birikimi sayesinde bu ilişkiyi fark edip yorumlamasıyla anlam kazanır. Bu sebeple metinlerarasılığı çözmeye yönelik her okuma ana metinden gönderme yapılan alt metinlere yönelmeyi gerekli kılar. Bu çalışmada ana metin olarak alınan, Nezihe Muhittin’in 3 Mart 1937’de Yedigün mecmuasında yayımlanan, Mehlika Sultan’a Âşık Yedi Genç hikâyesiyle alt metin konumunda yer alan Yahya Kemal’in Mehlika Sultan şiiri ile Edgar Allan Poe’nun Bir Tablo hikâyesi arasındaki metinlerarası ilişki tespit edilmeye çalışılmıştır. Mehlika Sultan’a Âşık Yedi Genç hikâyesi geleneksel Türk edebiyatından ve Batı edebiyatından izler taşır. Hikâyenin konusu geleneksel anlatılarda çoklukla işlenen aşk, yolculuk, engel ve kavuşamama izlekleri ile şekillenir bunlar aynı zamanda alt metin olan Mehlika Sultan şiirinde de kullanılan izleklerdir. Şiirin “düzyazılaştırılması” metnin yeniden bir üretime girmesine ve farklı bir tür olarak anlamlandırılmasına olanak tanır. Hikâyenin sonuç kısmı ise Nezihe Muhittin’in Edgar Allan Poe’dan tercüme ettiği Bir Tablo adlı eserini anımsatır. Böylece yazar Mehlika Sultan’a Âşık Yedi Genç hikâyesiyle Yahya Kemal’in Mehlika Sultan şiiri ve Edgar Allan Poe’nun Bir Tablo hikâyesi arasında metinlerarası ilişki kurar ve bu ilişkiyi “türe dayalı dönüşüm, yeniden yazma, taklit, gönderge ve anıştırma” teknikleri vasıtasıyla yapılandırır.
Keywords : Metinlerarasılık, Nezihe Muhittin, Yahya Kemal, hikâye, şiir.

ORIGINAL ARTICLE URL