Linguistic Methods of Analysis for the Determination of the Count-/mass Noun Distinction and Collective Nouns in German and Turkish

Authors : Nihal DURMUS
Pages : 162-174
Doi:10.32600/huefd.432103
View : 24 | Download : 9
Publication Date : 2018-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Dilbilim alanında morfolojik, sözdizimsel ve anlamsal analize dayalı dilsel testler bazında kategorileştirme yöntemi bağlamında kitle isim ayrımı ve kolektif isim yapılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Almanca ve Türkçe için oluşturulan dilsel testler bazında söz konusu kategorileştirmenin mümkün olup olmadığı sorusunu açıklığa kavuşturmaktır. Çalışmanın ilk bölümünde, bazı terimlerin („sayılabilen isim”, „kitle isim” ve „kolektif isim”) tanımlamarı irdelenecektir. Oluşturulan dil testlere göre belirlenen (morfolojik kriter („miktar çoğul” T1, „eleman afinite” T2); sözdizimsel kriter („sayısal ve ölçüm cümlelerinde kullanımı” T3, „sayılabilen isim belirleyicisi olmadan [_] NP işlev konumunda (veya [_] NP bağlamında”) T4, „element nitelik” veya “-in hali” T5, „apozisyon belirleme” T6), semantik kriter („cins çoğulu” T7) (bkz. Kuhn, 1982, s. 84-97) Almanca ve Türkçede kullanılan isimlerin nasıl kategorileştirildiği irdelencektir. Kategori oluşturmaya bağlı olarak, Almancaya özgü olan farklılıklardan yola çıkarak bu kategoriler Türkçe ile karşılaştırılacaktır. Ancak Alman dilinin aksine, Türk dili „çoğul formlarının kullanımda 'çokluk' farklı morfolojik-sözdizimsel uygulamasını yansıtan” farklı bir özelliğe sahiptir (bkz. Johanson ve Rehbein 1999, Çev. N. D.). Türk dilinin bu özelliği „transnumerality” dilsel olgusuyla ilintilidir. Dünya dilleri arasında, dilbilgisi kategorisi olan sayı işaretlenmesinin yanı sıra, isim cümlesi içinde sayısal uyumsuzluğa sahip modeller de vardır. Bu modellere göre, Almanca birinci tür sayısal kullanım türüne aittir, diğer bir deyişle, çoğul biçimlerin çoklu işaretine sahipken, Türkçe ikinci türü girmektedir. Türk dilinin gramer yapısında bulunan kapsayıcı ilke, morfolojik yapıya göre anlamsal saydamlıktan daha büyük bir önem sahip olduğu görülmektedir (bkz. Ortmann, 2002).
Keywords : Morfoloji, sözdizimi, anlambilim, sayı ve kitle isim, kolektif, Almanca, Türkçe

ORIGINAL ARTICLE URL