Yeni Bir Mehdîlik İddiasının İzinde: Türkiye’de Osman Aydoğdu Hareketi Üzerine Mukayeseli Bir İnceleme

Authors : Ali Durmuş
Pages : 926-954
Doi:10.14395/hid.1743210
View : 267 | Download : 852
Publication Date : 2025-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Mehdîlik tarih boyunca dinden dine, mezhepten mezhebe çeşitli manaları ihtiva eden dinî-siyasî bir kavramı ifade etmiş ve zamanla “kıyamet öncesinde zuhur edip yeryüzüne adaleti hâkim kılacak olan bir kurtarıcı” anlamına bürünmüştür. Mehdîlik konusunda lehte ve aleyhte pek çok görüş olmakla birlikte tarih boyunca birçok zatın, mehdîlik iddiasıyla ortaya çıktığı, kitleleri peşinden sürüklediği hususu bir vakıadır. Sadece son birkaç asra baktığımızda İslam dünyasında Muhammed Ahmed el-Mehdî (ö. 1302/1885), Mirza Gulam Ahmed (ö. 1908), Maitatsine (Muhammed Marwa ö. 1980), İskender Evrenesoğlu (ö. 2019) ve Adnan Oktar gibi birçok zatın aynı iddiayla ortaya çıktığı bilinmektedir. Günümüzde ülkemizde aynı iddiayla ortaya çıkan ve aynı zamanda nebî, Dâbbe ve Zülkarneyn olduğunu öne süren Osman Aydoğdu da bunlardan biridir. Osman Aydoğdu’nun inanç sistemi, bazı yönlerden klasik İslam inanç esaslarıyla benzerlik göstermekle birlikte, merkezine kendi şahsiyetini yerleştiren ve teolojik sınırları geleneksel çerçevenin ötesine taşıyan bir inşa süreciyle şekillenmiştir. Aydoğdu iddialarını temellendirmek için âyet ve hadisleri kendisine uyarlayacak şekilde te’vîl etmiş ve kendince mantıklı bir örüntü oluşturmuştur. Hz. Peygamber’i tasdik eden ve aynı zamanda vahiy alan bir nebî ve mehdî olduğunu, âyetlerde ve hadislerde işaret edilen Dâbbetü’l-arz ve Zülkarneyn olduğunu, Kur’ân’ın bâtınî yorumuna hâkim olduğunu öne sürmüş ve kıble olarak “Mescîd-i Aksâ”yı seçmiştir. Kendisini yalanlayanlara ve reddedenlere karşı ötekileştirici ve kışkırtıcı bir üslup kullanmış ve onları tekfir etmekten geri durmamıştır. Görüşlerini yaymak için sosyal medya ve internet sayfaları gibi sanal platformlardan olabildiğince faydalanmıştır. Bu çalışma Aydoğdu’nun yaklaşık 21 yıllık mazisi olan mehdîlik serüvenini ve görüşlerini mukayeseli olarak ele almaktadır. Çalışmanın amacı Aydoğdu’nun iddialarını, görüşlerini, inanç esaslarını ve dinî kabullerini ortaya koymaktır. Ayrıca bu hareketi yapı ve muhteva bakımından günümüzde veya yakın geçmişte ortaya çıkan mehdîlik temalı hareket ve görüşlerle; bazı İslâm fırkalarının mehdîlik telakkîleri ve ezoterik söylemleriyle mukayese ederek analiz etmek çalışmanın amaçları arasındadır. Konu İslâm Mezhepleri Tarihi’nin metotlarına uygun olarak objektif bir üslupla ele alınmış, adı geçen kişi veya grup hakkında lehte veya aleyhte herhangi bir görüş belirtmeksizin nitel araştırma yöntemlerinden tematik analiz, içerik analizi ve söylem analizi metotları kullanılarak olan olduğu gibi tanımlanmakla yetinilmiştir. Makalede tamamen birincil kaynaklardan faydalanılmış, dolayısıyla adı geçen şahsın ve takipçilerinin kendi internet sayfalarında paylaşmış oldukları, fikirlerini içeren metinler incelenmiştir. Bunun yanı sıra söz konusu grubun YouTube ve Facebook gibi sosyal medya hesaplarından yayınlanmış olan, ders veya vaaz kayıtlarını içeren yüzden fazla video izlenerek elde edilen veriler, analiz edilip metne aktarılmıştır. Bu makale günümüz İslâm dünyasında kendisini İslâm’a nispet eden dinî akımların ve hareketlerin çalışılarak ilim dünyasına kazandırılması bakımından önem arz etmektedir. Ayrıca Osman Aydoğdu’nun 21 yıllık bir mehdîlik mazisine sahip olmasına ve binlerce müntesibi bulunmasına rağmen şimdiye dek kendisinin, örgütünün veya takipçilerinin hiçbir akademik çalışmaya konu olmaması hasebiyle makalenin sahada önemli bir boşluğu dolduracağı, dolayısıyla bundan sonra yapılacak olan benzer araştırmalara kaynaklık edeceği öngörülmektedir. Netice itibariyle Osman Aydoğdu’nun mehdîlik ve hatta nübüvvet iddiasının, yapı ve söylem olarak, tarihte teo-politik birtakım krizlerin yaşandığı dönemlerde zuhur eden benzer hareketlerle paralellik arz ettiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca hareketin modern iletişim araçlarını kullanması bakımından özgün bir yapı olduğuna, bu bağlamda, hareketin hem klasik mehdîlik anlayışlarının günümüzdeki dönüşümüne hem de Türkiye’de dinî otoritenin yeniden inşasına dair önemli ipuçları sunduğuna varılmıştır.
Keywords : İslâm Mezhepleri Tarihi, Türkiye’de İslâmî Akımlar, Nübüvvet, Mehdîlik, Dijital Mehdîlik, Mehdi ve Nebî İddiası, Osman Aydoğdu.

ORIGINAL ARTICLE URL