Türkiye’nin CDS Primlerini Belirleyen Faktörler: Yapısal Kırılmalı Eşbütünleşme ve Asimetrik Nedensellik Analizi

Authors : Simge Boz, Tuğba Akın

Pages : 880-897

Doi:10.17218/hititsbd.1637844

View : 113 | Download : 164

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Türkiye’nin kredi risk primi (CDS) üzerinde etkili olan makroekonomik ve finansal faktörleri incelemeyi amaçlamaktadır. Türkiye, dış borçlanmaya dayalı bir finansman modeli benimsemiş olup, cari açık ve enflasyon gibi makroekonomik değişkenler nedeniyle kredi risk priminde dalgalanmalar yaşanmaktadır. CDS risk priminin belirleyicilerini analiz etmek, ülkenin borçlanma maliyetlerini ve risk algısını yönetebilmesi açısından önem taşımaktadır. Bununla birlikte, mevcut literatürde Türkiye\\\'nin CDS primini etkileyen faktörleri kapsamlı bir şekilde ele alan ve yapısal kırılmaları dikkate alan çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışma, bu eksikliği gidermeyi hedefleyerek CDS risk primi ile makroekonomik (dış borç, cari açık, TÜFE, Merkez Bankası rezervleri) ve finansal değişkenler (BIST100 endeksi, 2 yıllık gösterge faizi, USD kuru) arasındaki dinamik ilişkileri incelemektedir. Çalışmada, 2007:Q1-2022:Q2 ve 2005:Q3-2022:Q3 dönemlerini kapsayan veriler kullanılarak yapısal kırılmalı birim kök testleri, Arai-Kurozumi eşbütünleşme testi, FMOLS ve DOLS tahmincileri ile Hatemi-J asimetrik nedensellik testi uygulanmıştır. Bu yöntemler aracılığıyla değişkenler arasındaki uzun ve kısa vadeli ilişkiler detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, dış borç, TÜFE ve cari açık artışlarının CDS primini yükselttiğini, Merkez Bankası rezerv artışının ise risk primini düşürdüğünü göstermektedir. Özellikle, dış borçtaki %1’lik artışın CDS primini yaklaşık %1,7, TÜFE’deki artışın %1,7 ve cari açıktaki artışın 0,042 birim artırdığı tespit edilmiştir. Buna karşılık, rezervlerdeki %1’lik artışın CDS primini %0,98 oranında azalttığı belirlenmiştir. Finansal değişkenler açısından, BIST100 endeksinin uzun vadede CDS üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmazken, kısa vadeli negatif şokların risk primini artırdığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, faiz oranındaki %1’lik artışın CDS’yi %0,3, döviz kurundaki %1’lik artışın ise %0,4 oranında yükselttiği tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, Türkiye’nin kredi risk priminin özellikle dış borç, TÜFE ve cari açık gibi makroekonomik göstergelere duyarlı olduğunu ortaya koymaktadır. Aynı zamanda, Merkez Bankası rezervlerinin güçlendirilmesinin ülkenin risk algısını azaltıcı bir faktör olduğu görülmektedir. Çalışmanın bulguları, politika yapıcılar için önemli çıkarımlar sunmaktadır. CDS priminin düşürülmesi ve borçlanma maliyetlerinin azaltılması amacıyla, dış borçlanma ihtiyacını azaltacak tasarruf politikalarının geliştirilmesi, enflasyonu kontrol altına alacak etkin para politikalarının uygulanması ve Merkez Bankası rezervlerinin artırılması önerilmektedir. Bu bağlamda, çalışma Türkiye’nin kredi risk primini etkileyen makroekonomik ve finansal faktörleri analiz ederek, politika geliştirme sürecine katkı sunmayı hedeflemektedir.
Keywords : Kredi temerrüt takası, dış borç, merkez bankası rezervleri, asimetrik nedensellik

ORIGINAL ARTICLE URL