Tefsirde Bağlamcılık Üzerine Eleştirel Bir İnceleme
Authors : Abdullah Aygün
Pages : 223-248
Doi:10.62297/idrak.1784219
View : 275 | Download : 283
Publication Date : 2025-12-15
Article Type : Research Paper
Abstract :Âyetlerin ne anlama geldiği, nasıl yorumlanması gerektiğine dair gelişen arayış ve tartışmalarda, zamanla bazı yaklaşımlar bağlamı mutlaklaştırma eğilimi göstermiştir. Bağlamı mutlaklaştırdıklarından bağlamcı olarak nitelenenler, birçok âyetin veya lafzın çeşitli şekillerde bağlamsızlaştırıldığını yani bağlamlarından koparıldığını belirtip, anlamlarını bağlama dayalı adeta aşılmaz sınırlar içine alırlar. Genel bakışla bağlamcılık, idealist bir nesnelcilik hareketi, tefsir geleneğine ciddi bir eleştiri, âyetlerin parçacı yorumlarına, delil gösterilmelerine, örfi ve kültürel kullanımlarına reddiyedir. İşte bu makale, bağlamın hem tefsirdeki yerini değerlendirmeyi hem de bağlamı mutlaklaştırmanın doğurduğu metodolojik sorunları tenkitçi bakışla incelemeyi hedeflemektedir. Bağlamın sınırlayıcılığının tefsir alanında yok denecek kadar az değerlendirilmesi ve eleştirilmesi nedeniyle önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Örnekleme, betimleme, mukayese ve analiz yöntemine dayanan bu çalışmada, bağlamcıların anlamı ve yorumu katı bir şekilde sınırlandırması sekiz hususta eleştirilmektedir. Bunlar; tarihsel Kur’ân tasavvuru ile hitap mesaj ayrımı yapılması, Kur’ân’ın beşerî metinlerle bir tutulması, bağlamın tespitinin sübjektif olması, dış bağlama iç bağlamdan daha fazla önem verilmesi, başka dünyalardaki gelişmelere tâbi olunması, sunulan bazı delillerin ve verilen bazı örneklerin sorunlu olması, istitratın dikkate alınmaması, bazı İslâmi ilimlerin yok sayılmasıdır. Sonuç olarak bağlamın, aslî anlamı belirlemede sınırlayıcılığından söz edilebileceği ama yorumda sınırlandırıcı olamayacağı savunulmaktadır.Keywords : Tefsir, Bağlamcılık, İndirgemecilik, Anlamın Genişlemesi, Eleştiri
ORIGINAL ARTICLE URL