Oikos’tan Politeia’ya: Tragedyanın Politik Ontolojisi ve Egemenliğin Sınırları

Authors : Abdurrahman Aydın

Pages : 1487-1498

View : 97 | Download : 59

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu metin, Antik Yunan dünyasında oikos’tan politeia’ya geçişin yalnızca kurumsal değil, derin bir kavramsal dönüşüm olduğunu savunmaktadır. Arkaik dönemde oikos, hem ekonomik hem de sembolik meşruiyetin temeli, aynı zamanda basileus’un kutsal ve ev merkezli otoritesinin modeli olarak işlev görmüştür. Örneğin Homeros’un Odysseia’sında siyasal düzen, hâlâ büyük ölçüde evin düzeniyle özdeşleşir; krizler polisin değil, oikos’un krizleri olarak sunulur. Yine Yunanlıların koloni kurma terminolojisinde de apoikia ve oikistēs gibi sözcüklerle kamusal otorite ev metaforları üzerinden anlaşılır. Ancak Kleisthenes reformlarıyla beraber Atina, politik kimliği kandaşlık yerine yerel ikamete dayandırarak oikos merkezli egemenlik modelinden kopar. Politeia artık oikos’un genişlemesi değil, onun karşıtı bir ilke olarak tanımlanır; isonomia ve isegoria bu yeni politik alanı şekillendirir. Metin, tragedya örnekleri üzerinden de bu gerilimi görünür kılmaktadır. Odysseia’da oikos’un restorasyonu politik meşruiyeti sağlarken, Sophocles’in Ajax’ında oikos’a yapılan çağrı artık eski siyasal anlamı taşımaz; klasik Atina’da oikos politik alanın dışına itilmiştir. Bu dönüşüm, aristokratik değerlerin yerini kolektif yurttaşlık ideallerine bıraktığını gösterir. Elinizdeki metinde bu bırakma sürecinin analizi Aeschylus’un Oresteia üçlemesi üzerinden yapılmaktadır.
Keywords : Kleisthenes, Oikos, Politeia, Homerik Epik, Tragedya

ORIGINAL ARTICLE URL