Cevâhirü’l-Esdâf’ın Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Nüshası Üzerine

Authors : Mustafa Alan

Pages : 656-663

Doi:10.46868/atdd.2025.886

View : 107 | Download : 92

Publication Date : 2025-04-08

Article Type : Research Paper

Abstract :Eski Anadolu Türkçesi döneminde yazılmış Kur’an tercüme ve tefsirleri üzerine birçok akademik çalışma yapılmış ve yapılmaya devam etmektedir. Bu çalışmalarda ele alınan metinlerden biri de müellifi bilinmeyen bir Kur’an tefsirî olan Cevâhirü’l-Esdâf’tır. Tercüme, içerdiği Türkçe kökenli sözcük yoğunluğuyla, Arapçadan ve Farsçadan Türkçeye giren bazı sözcüklere gösterdiği tanıklıkla ve üretken Türkçesiyle incelenmeye değer bir nitelik göstermektedir. Bu çalışmada Cevâhirü’l-Esdâf’ın Hicrî 958 tarihli Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi nüshası inceleme konusu edilmiştir. İki cilt biçiminde istinsah edilmiş bir nüshanın ikinci cildi olan eser; Meryem suresinden başlamakta ve Nâs suresinde bitmektedir. 274 varak metinden oluşan bu tefsirî tercüme, her bir sayfada 17 satır yer alacak şekilde düzenlenmiştir. Eserde Kur’an’a ait ifadeler kırmızı, Kur’an’ın sözlerini Türkçeleştiren bölümler ise siyah mürekkeple yazılmıştır. Eserin tamamı harekeli olup; yazı tipi olarak eserde nesih hat tercih edilmiştir. Bu makalede incelenen nüshanın muhtevası ve biçimsel nitelikleri hakkında bilgi verilmiş ve metnin yazıldığı dönemin dil özelliklerine dair örnekler irdelenmiştir. Bu çalışmanın amacı, kütüphane kayıtlarında ‘tefsir??????’ olarak meçhul bir tefsir biçiminde yer alan nüshanın kimliğini açıklığa kavuşturmak ve eser içinden örnekler sunmak suretiyle eserin sahip olduğu dönemsel dil özellikleri ile içerdiği dilsel zenginliği bilim dünyasına tanıtabilmektir.
Keywords : Kur’an Tercümesi, Tefsir, Eski Anadolu Türkçesi, Cevâhirü’l-Esdâf, Çok Anlamlılık

ORIGINAL ARTICLE URL