BEDİÜZZAMAN SAİD NURSÎ’NİN İŞARÎ MÂNÂ ANLAYIŞI

Authors : Ali Bakkal

Pages : 8-37

Doi:10.53427/katre.1674984

View : 109 | Download : 37

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bediüzzaman Said Nursî, “işarî mânâ” yoluyla Kur’an’ın Risale-i Nur’a işaret ettiğini söylemesi sebebiyle bazı eleştirilere maruz kalmıştır. Oysa işaretin delâleti fıkıh usulünde güçlü bir delâlet şekli olarak kabul edilmiş, tefsir ilminde de işarî tefsir bir metot ve bir tefsir çeşidi olarak ortaya çıkmıştır. Aslında Bediüzzaman’a getirilen eleştiriler “işaretin delâleti” kavramına değil, onun, Kur’an’ın bu yolla Risale-i Nur’a işaret ettiğini ileri sürmesinedir. Bu bakımdan Bediüzzaman’ın “işarî mâna” anlayışının bilinmesi önemlidir. Bu çalışmanın amacı da onun bu konudaki görüşlerini ortaya koymaktır. İslâm âlimleri işarî mânânın tanımı ve kapsamı konusunda ihtilaf etmekle birlikte, Bediüzzaman bu konuda net bir tanım ortaya koydmuştur. Ona göre işarî mânâ, “küllî mânânın müteaddit efradından bir ferdi”dir. Mantık ilmindeki “küllî”nin karşılığı fıkıh usûlünde “âmm”dır. Ona göre âmm, hassa delâlet-i selâseden hiçbirisiyle delâlet etmez; herhangi bir ferdini özel olarak işaret etmez. Âmmın şamil olduğu ferdin onun kapsamında olduğunu anlamak için haricî bir emareye ihtiyaç vardır. Bediüzzaman, tevafuk, olayın gerçekleşmiş olması, ebced hesabı, lafzın tertibi gibi karinelerle âmmın hassa bağlanabileceğini göstermiştir. İşarî mânânın kullanımını gaybî haberler, Kur’an’ın i’cazı ve Risale-i Nur’a işaret alanlarıyla sınırlı tutmuş; itikadî ve amelî konularda bir delil gibi kullanmamıştır. Ayrıca işarî mânanın lafzın açık delâletiyle sabit olan mânâ yerine konulmasını ve işarî mânâ ile fazlaca meşgul olunması sakıncalı bulmuştur.
Keywords : Tefsir, Delalet, Külli mana, İşari mana, Said Nursi

ORIGINAL ARTICLE URL