Dîvânü Lügâti’t-Türk’te Kullanılan Fiilden Fiil Yapım Ekleri Üzerine Bir Değerlendirme

Authors : Edina SOLAK, Mirza BAŠİĆ

Pages : 453-466

Doi:10.51531/korkutataturkiyat.1066633

View : 31 | Download : 14

Publication Date : 2022-04-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Dîvânü Lügâti’t-Türk Türk dilinin en önemli eserlerinden biridir. Türk dilinin bilinen ilk ansiklopedik sözlüğüdür. Kâşgarlı Mahmud’un 1072-1074 yılları arasında hazırlamış olduğu Dîvânü Lügâti’t-Türk sadece bir sözlük olarak nitelendirilmemelidir. Eserde Türk toplulukları, Türk dilinin dil bilgisi kuralları ve Türk lehçelerinin dil özellikleri ile ilgili önemli bilgiler verilmiştir. Kitap dostu Ali Emiri Dîvânü Lügâti’t-Türk’ün eldeki tek nüshasını 1914 yılında İstanbul’da tesadüfen bulmuştur. Eser tüm Türkologların ilgisini çekmiştir. Eserin eldeki tek nüshası ilk defa 1915-1917 yılları arasında Talat Paşa’nın teşviki ile Kilisli Rıfat’ın gözetiminde tercüme edilmiştir. Besim Atalay’ın Türkçe tercümesi dört cilt halinde 1939-1943 yılları arasında birinci, 1985-1986 yılları arasında ikinci defa basılmıştır. Bu çalışmada, Dîvânü Lügâti’t-Türk’te kullanılan fiilden fiil yapım ekleri ele alınmaktadır. Çalışmanın temel amacı, Dîvânü Lügâti’t-Türk’te fiil kök ve gövdelerine fiilden fiil yapım ekleri getirilerek türetilmiş olan fiillerin gramer ve anlam özelliklerini incelemektir. Dîvânü Lügâti’t-Türk’te kullanılan fiilden fiil yapım eklerinin incelenmesinde eserin 1985-1986 yılları arasında basılmış olan Türkçe tercümesi temel kaynak olarak kullanılmaktadır. 
Keywords : Dîvânü Lügâtit Türk, Türk dili, fiil kökü, fiil gövdesi, fiilden fiil yapım eki

ORIGINAL ARTICLE URL