Hacı Pîrî Efendi’nin İntihâb-ı Şerh-i Mesnevî Adlı Eserindeki Farsça Manzumelerin Değerlendirilmesi

Authors : Nurgül SUCU KÖROĞLU, Mete TAN
Pages : 166-208
Doi:10.51531/korkutataturkiyat.1087866
View : 46 | Download : 10
Publication Date : 2022-04-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin Mesnevî adlı eserinin çok sayıda tercüme ve şerhi yapılmıştır. Bu şerhlerden bir kısmı altı ciltlik Mesnevî’nin tamamını kapsarken, bir kısmı da Mesnevî’den bazı bölümlerin seçilmesiyle oluşturulmuştur. Bu seçmelerden oluşan şerhlerden biri de Hacı Pîrî Efendi’nin İntihâb-ı Şerh-i Mesnevî adlı mensur eseridir. Bu eser; Mesnevî’nin tamamını ele alan bir şerh olmayıp adından da anlaşılacağı üzere, sadece bazı bölümlerin seçilmesiyle oluşturulmuştur. Eserin Süleymaniye Kütüphanesi, Hâlet Efendi, Mülhak, 26 numarada kayıtlı, 172 varaktan müteşekkil nüshasının her sayfasında 17 satır vardır. Bu cildin 01b-53b varakları 2017, 53b-110b varakları 2019, 111a-172b varakları ise 2021 senesinde, farklı kişiler tarafından yüksek lisans tezi olarak çalışılmıştır. Fakat bu çalışmalarda; metin içerisinde yer alan ayetler, hadisler, Mesnevî beyitleri ve Türkçe manzumeler haricindeki Arapça ve Farsça manzumeler ana metne olduğu gibi yerleştirilmiş, manaları ve kaynakları hakkında yeterli ve sistematik bir bilgi verilmemiştir. Eserin aynı nüshasının ilk 50 varağı, 2018 yılında farklı bir yüksek lisans tezi olarak, biraz daha detaylı bir şekilde yeniden çalışılmıştır. Hacı Pîrî Efendi; bu eserinde, pek çok Arap-Fars şairinden alıntılar yapmış, bazı ilim ehli insanların sözlerini de yeri geldikçe eserine dâhil etmiştir. Eserde; Mesnevî beyitleri haricinde, ana metin içerisine yerleştirilen Farsça manzumelerin sayısı toplam 209’dur. Bu makalede; İntihâb-ı Şerh-i Mesnevî’de yer alan, müellifin adlandırmasına göre, Farsça 10 mısra, 115 beyit, 45 şiir, 10 rubai, 4 kıt’a, 6 nazm, 16 mesnevi ve 3 Farsça başlıksız alıntı tarafımızdan metin içerisinden tespit edilerek bilgisayar ortamında yeniden yazılmış, tercümeleri yapılmış ve ulaşabildiğimiz kadarıyla kaynakları gösterilerek manzumelerin kaynakları ile arasındaki farklar belirtilmeye çalışılmıştır.
Keywords : Mesnevî, şerh, intihâb, Hacı Pîrî Efendi, Farsça

ORIGINAL ARTICLE URL