Hubeyş et-Tiflisî’nin Kâmilü’t-Ta‘bîr’i ve Türkçe Tercümeleri

Authors : İdris ÇETİN

Pages : 683-714

Doi:10.51531/korkutataturkiyat.1335366

View : 116 | Download : 47

Publication Date : 2023-09-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Kâmilü’t-Ta‘bîr XII. yüzyıl bilginlerinden Hubeyş et-Tiflisî’nin rüya yorumları ile ilgili Farsça eseridir. Anadolu Selçuklu Devleti sultanı II. Kılıçarslan’a sunulmuştur. Din, dil, edebiyat, tıp, farmakoloji, astronomi, astroloji ve rüya yorumları gibi çeşitli alanlarda otuz civarında eseri olan Hubeyş et-Tiflisî’nin en meşhur eseridir. Kâmilü’t-Ta‘bîr Türkçeye ilk kez Aydınoğlu İsa Bey insert ignore into journalissuearticles values(1360-1390); zamanında tercüme edilmiştir. Daha sonra Osmanlı padişahlarından I. Mehmed insert ignore into journalissuearticles values(1413-1421);, II. Murad insert ignore into journalissuearticles values(1421-1451);, II. Bayezid’in şehzadesi Şehinşah insert ignore into journalissuearticles values(1461-1511); ve Kanuni Sultan Süleyman insert ignore into journalissuearticles values(1520-1566); dönemlerinde de tercüme edilmiştir. Yavuz Sultan Selim insert ignore into journalissuearticles values(1512-1520);’e sunulmuş olarak bilinen tercüme aslında Şehinşah b. Bayezid insert ignore into journalissuearticles values(1461-1511);’e sunulan tercümedir. Kâmilü’t-Ta‘bîr’in dokuz farklı Türkçe tercümesi bulunmaktadır. Bunlardan sekizi Oğuzca biri Çağataycadır. Bu tercümelerden altısının birden fazla nüshası bulunmaktadır. Beylerbeyi Karaca Bey’in emriyle II. Murad devrinde yapılan tercümenin on bir, Kanuni Sultan Süleyman için yapılan tercümenin ise dokuz nüshası tespit edilmiştir. Kâmilü’t-Ta‘bîr’in Farsça aslından ve Kanuni Sultan Süleyman’a sunulan Türkçe tercümesinden ikişer seçki hazırlanmıştır. Kâmilü’t-Ta‘bîr alfabetik bir rüya tabirleri ansiklopedisidir. Eserde Arap alfabesine göre sırasıyla her harf bir bölüm oluşturmuş, her bölümde madde başı olan kelimeler alfabetik sıralanmıştır. Türkçe tercümelerinin çoğunda bu düzen korunmuş madde başlarının yanına Türkçe karşılıkları eklenmiştir. Beylerbeyi Karaca Bey’in emriyle II. Murad insert ignore into journalissuearticles values(1421-1451); döneminde yapılan tercüme ile Kanuni Sultan Süleyman insert ignore into journalissuearticles values(1520-1566);’a sunulan tercümede madde başları Türkçedir.
Keywords : Hubeyş et Tiflisî, Kâmilüt Tabîr, Rüya Tabirleri, Tabirname, Türkçe Tercümeler

ORIGINAL ARTICLE URL