Ayşe Sultan Begüm’e İthaf Edilen Kadın Hikayelerini İçeren Çağatayca Bir Eser Üzerine

Authors : Nesrin Gezici
Pages : 881-892
Doi:10.51531/korkutataturkiyat.1390788
View : 139 | Download : 74
Publication Date : 2023-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Milletlerin farklı dinleri benimsemeleri onların yaşam biçimlerini, dillerini, kültürlerini etkiler. Türkler tarih sahnesine çıktıkları zamandan itibaren farklı coğrafyalarda yaşamışlar, farklı milletlerle etkileşim hâlinde olmuşlardır. Bu etkileşim onların dinlerine de yansımış, farklı dönemlerde farklı dinleri benimsedikleri görülmüştür. Benimsedikleri dinlerle birlikte o dinlerle ilgili önemli eserleri çevirmiş, müstakil eserler yazmışlardır. İslamiyetin kabulü de onların kültürlerini, dillerini, edebiyatını etkilemiş; dinî edebiyata dair örnekler vermişlerdir. Üzerinde çalıştığımız eser, dinî edebiyatın bir örneği olarak değerlendirilmelidir. Eserde yer alan ayet ve hadislerle, İslamiyet’in önemli şahıslarına, hadis bilginlerine yer vermesi bakımından eser dinî içerikli bir yapıya sahiptir. Fransa Milli Kütüphanesinde (Paris Bibliotheque Nationale’da) 1315 numara ile kayıtlı 193 varaktan oluşan metin, Doğu Türkçesinde yazılmış bir eserdir. 1501-1515 yılları arasında yazılmış olan eser, Ayşe Sultan Hanım’a ithaf edilmiştir. Ayşe Sultan Hanım, 15. yüzyılın sonunda Özbek prensi Kasım Cihangir ile evlenmiştir ve Horasan’ın Timurlu hükümdarı Sultan Hüseyin Mirza’nın kızıdır. Eserin yazarı hakkında bilgi sahibi olmamakla birlikte yazan kişinin Çağatay Türkçesine hâkim, ayet ve hadis bilgisine sahip olan biri olduğunu söyleyebiliriz. 1501-1515 yılları arasında yazılan eser, 16. yy Çağatay Türkçesi dil özelliklerini yansıtmaktadır. Bu makalede, eserin içeriği, özellikleri hakkında bilgi verilmiş, Çağatay Türkçesini yansıtan dil özelliklerinden birtakım örnekler gösterilmiştir. Dinî içerikli olan bu eserin bilim alemine tanıtılması, üzerinde yaptığımız çalışma hakkında bilgi verilmesi amaçlanmıştır.
Keywords : Çağatay Türkçesi, dinî eser, dil özellikleri

ORIGINAL ARTICLE URL