Türkiye Türkçesinde Yan Cümle ile Temel Cümle İlişkisinde Öge Ortaklığı

Authors : Hasan Karaca

Pages : 515-525

Doi:10.51531/korkutataturkiyat.1394293

View : 153 | Download : 241

Publication Date : 2024-02-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkiye Türkçesinin tartışmalı konularından birisi de birleşik cümlenin tanımı ve sınırlarına dairdir. Buna bağlı olarak fiilimsilerin birleşik cümle kurup kurmadığı konusunda araştırmacılar arasında ihtilaf vardır. Bu çalışmada fiilimsilerin yan cümle kurduğu ve temel cümleye ortak öge ile bağlanabildiği gösterilmeye çalışıldı. İsim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil ve şart-fiil ile kurulan yan cümleler temel cümleyle öge ortaklığına sahip olabilir. En az çaba yasası doğrultusunda gerçekleşen bu ortaklıkta bazen belirsizlikler de görülmektedir. Cümlenin bazı unsurlarının yan cümleye mi temel cümleye mi ait olduğu açıkça anlaşılmaz. Dil bilgisi yönünden bir eksiklik veya kusur taşımadığı sürece bu tür belirsizlikler cümlenin derin yapısını ortaya çıkarmakla giderilebilir. Öte yandan yan cümle ile temel cümlenin öge ortaklığı söz dizimi kaynaklarında ve cümle çözümlemelerinde göz ardı edilmektedir. Hâlihazırda cümle tahlillerinde yan cümleyle ortak kullanıma sahip ögeler sadece temel cümlenin ögesi olarak değerlendirilmektedir. Konuya dair araştırmalar derinleştikçe birçok ihtilaflı veya muğlak durum da netlik kazanacaktır. Türkiye Türkçesinde yan cümle ile temel cümle ilişkisinin bütün yönleriyle ele alınıp irdelenmesi Türk dilinin yorumlanmasına katkıda bulunacaktır.
Keywords : Cümle, yan cümle, temel cümle, birleşik cümle, ortak öge

ORIGINAL ARTICLE URL