Nedîm’in Gazel Külliyatı Üzerinden Şarap ve Kadeh Kelimelerinin Eş Anlamlılığı ve Eş Anlamlılık

Authors : Beyza Elmas

Pages : 545-563

Doi:10.51531/korkutataturkiyat.1458462

View : 151 | Download : 215

Publication Date : 2024-04-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Bugüne değin pek çok araştırma ve inceleme alanına sahip olan eş anlamlılık dil çalışmalarında mühim bir yere sahiptir. Eş anlam, anlamdaş, müteradif, sinonim terimleri ile adlandırılan bu yapı anlambilimde pek çok tartışmayı da beraberinde getirmektedir. Her dilde görülmeyen bu yapı çoğunlukla imparatorluk dillerinde görülmektedir. İmparatorluğun mirasçılarından biri olan Osmanlı Türkçesinde de eş anlamlılığa rastlamaktayız. Altı yüz yıl hükümranlık etmiş olan bu imparatorlukta çeşitli milletlerden çeşit çeşit insan bulunmaktaydı. Farklılıklar farkındalığı doğurmaktaydı. Aynı gazel yahut aynı beyit içinde dahi kelimelerin Arapça, Farsça ve Türkçe karşılıklarından faydalanma yoluna gidilmesi ve üç dilin de kendine özgü fonetiğinden yararlanılarak mananın çeşitli şekillerde dile getirilmesi eş anlamlılık sayesinde olmuştur. Bu makale kapsamında Osmanlı İmparatorluğu devrinde yaşamış olan 18. yüzyıl şairi Nedîm ve onun gazel külliyatı üzerinden seçilen “kadeh” ve “şarap” kelimeleri karşılığında kullanılan kelimelerin tespiti yapılacak olup eş anlamlılık açıklanmaya çalışılacaktır. Bu sayede birbirlerinin eş anlam karşılığı olarak gösterilen kelimelerin gazellerdeki kullanım frekansı da ortaya çıkarılacaktır.
Keywords : Eş anlam, kadeh, şarap, Nedîm, Osmanlı Türkçesi

ORIGINAL ARTICLE URL